ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ (Rajarajeshwara Temple) ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಶಿವನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದು ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಲಿಪರಂಬ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ತನ್ನ ಭವ್ಯವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ
- ಶಿವನ ಆರಾಧನೆ: ಇಲ್ಲಿ ಪರಶಿವನನ್ನು ‘ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರ’ (ರಾಜರ ರಾಜ) ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ನೆಲೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ‘ಲಕ್ಷ್ಮೀಪುರಂ’ ಎಂದೂ ಹೆಸರಿತ್ತು.
- ತ್ರೇತಾಯುಗದ ನಂಟು: ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ತ್ರೇತಾಯುಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಶ್ರೀರಾಮನು ಲಂಕೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದನೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಆ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಇಂದಿಗೂ ರಾಮನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ.
- ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ: ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪರಶುರಾಮರು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೊಳತ್ತಿರಿ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜರು ಇದನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದರು.
ಅರಕ್ಕುಪರಂಬ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರ: ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಜಲಲಿಂಗದ ನೇರ ದರ್ಶನ ಸಾಧ್ಯ!
ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚಾರ-ವಿಚಾರಗಳು
ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕೆಲವು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
- ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಸಮಯದ ಮಿತಿ: ಇತರ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹಗಲಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆಯ ನಂತರ (ಸುಮಾರು 7:45ರ ನಂತರ) ಮಾತ್ರ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ಮಾತ್ರ ಇಡೀ ದಿನ ಮಹಿಳೆಯರು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು.
- ದೇವಸ್ಥಾನದ ಒಳಗೆ ಕೃಷ್ಣನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇಲ್ಲ: ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸನ್ನಿಧಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಹತ್ತಿರದ ತೃಚ್ಚಂಬರಂ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ಇದಕ್ಕೆ ಆಳವಾದ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.
- ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ: ಭಕ್ತರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುವಾಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ.
‘ಪೊನ್ನಿನ್ ಕಡಮ್’ (ಬಂಗಾರದ ಬಟ್ಟಲು) ಮತ್ತು ಘೃತ ನಿವೇದನೆ
ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷವಾದ ಕಾಣಿಕೆ ಎಂದರೆ ‘ಪೊನ್ನಿನ್ ಕಡಮ್’.
- ಆಚರಣೆಯ ವಿಧಾನ: ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಚಿನ್ನದ ಬಟ್ಟಲಿನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧವಾದ ಹಸುವಿನ ತುಪ್ಪವನ್ನು (ಘೃತ) ತುಂಬಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಒಳಗಿರುವ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ‘ಪೊನ್ನಿನ್ ಕಡಮ್’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರಾಪ್ತಿ: ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರನನ್ನು ‘ರಾಜರ ರಾಜ’ ಅಥವಾ ‘ಸಾರ್ವಭೌಮ’ ಎಂದು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಈ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಬಡ್ತಿ (Promotion), ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು, ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಹಾಗೂ ಕಳೆದುಹೋದ ಕೀರ್ತಿ-ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಳು ಮರಳಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
- ಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿ: ತೀವ್ರವಾದ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ, ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಲಹಗಳು ಅಥವಾ ನಿರಂತರ ಸಂಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರು ಈ ಚಿನ್ನದ ಬಟ್ಟಲಿನ ತುಪ್ಪದ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡಿದರೆ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ದೊರೆತು ಕಷ್ಟಗಳು ಕರಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ಅನುಭವ.
ಗುಡಿಮಲ್ಲಂ ಪರಶುರಾಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ: 60 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಗರ್ಭಗುಡಿ ತುಂಬುವ ಜಲವಿಸ್ಮಯ!
ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಅನುಕೂಲಗಳು
ಈ ಪುರಾತನ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ ಭಕ್ತರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ:
- ಮನಶ್ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡ ಮುಕ್ತಿ: ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ದಿವ್ಯ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತ ವಾತಾವರಣವು ಭಕ್ತರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಆತಂಕ, ಭಯ ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಯೋಚನೆಗಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ, ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಗ್ರಹದೋಷ ಮತ್ತು ಜಾತಕ ದೋಷಗಳ ನಿವಾರಣೆ: ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಜಾತಕದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಅಥವಾ ಗುರು ಗ್ರಹಗಳ ದೋಷವಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ದೋಷಗಳಿದ್ದರೆ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲು ಸೂಚಿಸುವುದೇ ತಲಿಪರಂಬದ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರ ದರ್ಶನವನ್ನು. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯು ಜಾತಕದ ಕ್ರೂರ ದೋಷಗಳ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
- ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಯ: ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಕೋರ್ಟ್ ಕಚೇರಿ ಕಲಾಪಗಳು, ಆಸ್ತಿ ವಿವಾದಗಳು ಹಾಗೂ ಶತ್ರು ಬಾಧೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತವಾದ ಜಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
- ಸಂತಾನ ಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸೌಖ್ಯ: ವಿವಾಹ ವಿಳಂಬವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಂತಾನ ಭಾಗ್ಯವಿಲ್ಲದ ದಂಪತಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮೂಡುತ್ತದೆ.
- ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಯಶಸ್ಸು: ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲೆಯಾದ ‘ಕೂಡಿಯಾಟ್ಟಂ’ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿ ಧನ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಮಯ
ದೇವಸ್ಥಾನವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ:
-
ಬೆಳಗಿನ ಸಮಯ: ಮುಂಜಾನೆ 5ರಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 12ರವರೆಗೆ.
-
ಸಂಜೆಯ ಸಮಯ: ಸಂಜೆ 5ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ 8.30 ರವರೆಗೆ.
ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ?
ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಲಿಪರಂಬ (Taliparamba) ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಿವಿಧ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
ಹಣೆಬರಹವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರ: ತಿರುಪತ್ತುರ್ ಬ್ರಹ್ಮಪುರೀಶ್ವರರ್ ದೇವಾಲಯ!
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ / ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗ (By Road):
- ತಲಿಪರಂಬ ಪಟ್ಟಣವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (NH 66) ರಲ್ಲಿದೆ. ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದಿಂದ ಇದು ಸುಮಾರು 22 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
- ಬಸ್ ಸೌಲಭ್ಯ: ಕಣ್ಣೂರು, ಕಾಸರಗೋಡು ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ತಲಿಪರಂಬಕ್ಕೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸುಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ತಲಿಪರಂಬ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕೇವಲ 1 ರಿಂದ 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿದ್ದು, ಆಟೋರಿಕ್ಷಾಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ.
- ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ: ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ತಲಿಪರಂಬಕ್ಕೆ ನೇರ ಏರ್ ಕಂಡೀಷನ್/ಸ್ಲೀಪರ್ ಬಸ್ಸುಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ (ಮೈಸೂರು, ಗೋಣಿಕೊಪ್ಪಲ್, ಇರಿಟ್ಟಿ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸುಮಾರು 300 ಕಿ.ಮೀ ದೂರ).
ರೈಲು ಮಾರ್ಗ (By Train):
- ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ: ಕಣ್ಣೂರು (Kannur – CAN), ಇದು ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಸುಮಾರು 22 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣೂರಿಗೆ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ.
- ಸ್ಥಳೀಯ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ: ಕಣ್ಣಪುರಂ (Kannapuram), ಇದು ಸುಮಾರು 12 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ರೈಲುಗಳು ಮಾತ್ರ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ.
- ಕಣ್ಣೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಲು ಬಸ್ ಅಥವಾ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.
ತ್ರಿಭುವನಂ ಶರಭೇಶ್ವರರ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತಿಹಾಸ, ಸಮಯ ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ವಿಶೇಷಗಳು
ವಿಮಾನ ಮಾರ್ಗ (By Air):
- ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ: ಕಣ್ಣೂರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (Kannur International Airport – CNN). ಇದು ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಸುಮಾರು 38 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
- ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಅಥವಾ ಬಸ್ಸುಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ.
- ಮಂಗಳೂರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು (IXE) ಸುಮಾರು 140 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಲೇಖನ- ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಠ
