ಮಹಾಭಾರತದ ವಿರಾಟ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಬರುವ, ಧರ್ಮರಾಯ (ಯುಧಿಷ್ಠಿರ) ಮಹಾದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ “ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾ ಸ್ತೋತ್ರಂ” ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವದ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ಅಜ್ಞಾತವಾಸವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರೈಸಲು ಮತ್ತು ಕಳೆದುಹೋದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಈ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಇದರ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಫಲಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ತೋತ್ರದ ವಿವರವಾದ ಲೇಖನ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ
ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ 12 ವರ್ಷಗಳ ವನವಾಸವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, 13ನೇ ವರ್ಷದ ಅಜ್ಞಾತವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ವಿರಾಟ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಘಟನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಗುರುತು ಯಾರಿಗೂ ಸಿಗಬಾರದು, ಶತ್ರುಗಳಾದ ಕೌರವರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳಬಾರದು ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಎದುರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತ್ರಿಭುವನೇಶ್ವರಿಯಾದ ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಮನಸಾರೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಈ ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತಿಗೆ ಪ್ರಸನ್ನಳಾದ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾಗಿ, ಪಾಂಡವರ ಅಜ್ಞಾತವಾಸವು ಯಾವುದೇ ವಿಘ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೌರವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ.
ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ: ಸೋದೆ ಮಠದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉತ್ತರಗಳು
ಸ್ತೋತ್ರ ಪಠಣದ ಫಲಶ್ರುತಿ
ಸ್ತೋತ್ರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯೇ ಸ್ವತಃ ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಫಲವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾಳೆ:
- ವಿಜಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿ: ಶತ್ರುಗಳ ಬಾಧೆ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ, ಉದ್ಯೋಗ, ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸಂಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣೆ: ಕಾಡು, ಕತ್ತಲೆ, ಸಾಗರ, ಕಳ್ಳರ ಭಯ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ದುರ್ಗಮ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದಾಗ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡಿದರೆ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
- ಸಕಲ ಐಶ್ವರ್ಯ: ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುವವರಿಗೆ ಧನ, ಧಾನ್ಯ, ಪುತ್ರ ಸಂತಾನ ಮತ್ತು ಸುಖ-ಆರೋಗ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
- ಭಯ ಮುಕ್ತಿ: ಬಂಧನ, ರೋಗ, ಸಾಲ ಮತ್ತು ಮೃತ್ಯು ಭಯದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
।। ಅಥ ದುರ್ಗಾಸ್ತೋತ್ರಮ್ ।।
(ಮಹಾಭಾರತೇ ವಿರಾಟಪರ್ವಣಿ ಧರ್ಮರಾಜಪ್ರೋಕ್ತಮ್)
ವಿರಾಟನಗರಂ ರಮ್ಯಂ ಗಚ್ಛಮಾನೋ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಃ ।
ಅಸ್ತುವನ್ಮನಸಾ ದೇವೀಂ ದುರ್ಗಾಂ ತ್ರಿಭುನೇಶ್ವರೀಮ್ ॥೧॥
ಯಶೋದಾಗರ್ಭಸಂಭೂತಾಂ ನಾರಾಯಣಮನಪ್ರಿಯಾಮ್ ।
ನಂದಗೋಪಕುಲೇ ಜಾತಾಂ ಮಾಂಗಲ್ಯಾಂ ಕುಲವರ್ಧಿನೀಮ್ ॥೨॥
ಕಂಸವಿದ್ರಾವಣಕರೀಮಸುರಾಣಾಂ ಕ್ಷಯಂಕರೀಮ್ ।
ಶಿಲಾತಲೇ ವಿನಿಕ್ಷಿಪ್ತಾಮಾಕಾಶಂ ಪ್ರತಿಗಾಮಿನೀಮ್ ॥೩॥
ವಾಸುದೇವಸ್ಯ ಭಗಿನೀಂ ದಿವ್ಯಮಾಲಾವಿಭೂಷಿತಾಮ್ ।
ದಿವ್ಯಾಂಬರಧರಾಂ ದೇವೀಂ ಖಡ್ಗಖೇಟಕಧಾರಿಣೀಮ್ ॥೪॥
(ಭಾರಾವತರಣೇ ಪುಣ್ಯೇ ಯೇ ಸ್ಮರಂತಿ ಸದಾ ಶಿವಾಮ್ ।
ತಾನ್ ವೈ ತಾರಯತೇ ಪಾಪಾತ್ ಪಂಕೇ ಗಾಮಿವ ದುರ್ಬಲಾಮ್ ॥)
ಸ್ತೋತುಂ ಪ್ರಚಕ್ರಮೇ ಭೂಯೋ ವಿವಿಧೈಃ ಸ್ತೋತ್ರಸಂಭವೈಃ ।
ಆಮಂತ್ರ್ಯ ದರ್ಶನಾಕಾಂಕ್ಷೀ ರಾಜಾ ದೇವೀಂ ಸಹಾನುಜಃ ॥೫॥
ರಾಜೋವಾಚ
ನಮೋಽಸ್ತು ವರದೇ ಕೃಷ್ಣೇ ಕುಮಾರಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ।
ಬಾಲಾಕ್ರಸದೃಶಾಕಾರೇ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಿಭಾನನೇ ॥೬॥
ಚತುರ್ಭುಜೇ ತನುಮಧ್ಯೇ ಪೀನಶ್ರೋಣಿಪಯೋಧರೇ ।
ಮಯೂರಪಿಚ್ಛವಲಯೇ ಕೇಯೂರಾಂಗದಭೂಷಣೇ ॥೭॥
ಭಾಸಿ ದೇವಿ ಯಥಾ ಪದ್ಮಾ ನಾರಾಯಣಪರಿಗ್ರಹಾ ।
ಸ್ವರೂಪಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಂ ಚ ವಿಶದಂ ತವ ಖೇಚರಿ ॥೮॥
ಕೃಷ್ಣಚ್ಛವಿಸಮಾ ಕೃಷ್ಣಾ ಸಂಕರ್ಷಣಸಮಾನನಾ ।
ಬಿಭ್ರತೀ ವಿಪುಲೌ ಬಾಹೂ ಶಕ್ರಧ್ವಜಸಮುಚ್ಛ್ರಯೌ ॥೯॥
ಪಾತ್ರಂ ಚ ಪಂಕಜಂ ಘಂಟಾಂ ವಿಶುದ್ಧಾಂ ಚೈವ ಯಾ ಭುವಿ ।
ಪಾಶಂ ಧನುರ್ಮಹಾಚಕ್ರಂ ವಿವಿಧಾನ್ಯಾಯುಧಾನಿ ಚ ॥೧೦॥
ಕುಂಡಲಾಭ್ಯಾಂ ಸುಪೂರ್ಣಾಭ್ಯಾಂ ಕರ್ಣಾಭ್ಯಾಂ ಚ ವಿಭೂಷಿತಾ ।
ಚಂದ್ರವಿಸ್ಪರ್ಧಿನಾ ದೇವಿ ಮುಖೇನ ತ್ವಂ ವಿರಾಜಸೇ ॥೧೧॥
ಮುಕುಟೇನ ವಿಚಿತ್ರೇಣ ಕೇಶಬಂಧೇನ ಶೋಭಿನಾ ।
ಭುಜಂಗಭೋಗವಾಸೇನ ಶ್ರೋಣಿಸೂತ್ರೇಣ ರಾಜತಾ ॥೧೨॥
ವಿಭ್ರಾಜಸೇ ಚಾಽಽಬದ್ಧೇನ ಭೋಗೇನೇವೇಹ ಮಂದರಃ ।
ಧ್ವಜೇನ ಶಿಖಿಪಿಚ್ಛಾನಾಮುಚ್ಛ್ರಿತೇನ ವಿರಾಜಸೇ ॥೧೩॥
ಕೌಮಾರಂ ವ್ರತಮಾಸ್ಥಾಯ ತ್ರಿದಿವಂ ಪಾವಿತಂ ತ್ವಯಾ ।
ತೇನ ತ್ವಂ ಸ್ತೂಯಸೇ ದೇವಿ ತ್ರಿದಶೈಃ ಪೂಜ್ಯಸೇಽಪಿ ಚ ॥೧೪॥
ತ್ರೈಲೋಕ್ಯರಕ್ಷಣಾರ್ಥಾಯ ಮಹಿಷಾಸುರನಾಶಿನಿ ।
ಪ್ರಸನ್ನಾ ಮೇ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠೇ ದಯಾಂ ಕುರು ಶಿವಾ ಭವ ॥೧೫॥
ಜಯಾ ತ್ವಂ ವಿಜಯಾ ಚೈವ ಸಂಗ್ರಾಮೇ ಚ ಜಯಪ್ರದಾ ।
ಮಮಾಪಿ ವಿಜಯಂ ದೇಹಿ ವರದಾ ತ್ವಂ ಚ ಸಾಂಪ್ರತಮ್ ॥೧೬॥
ವಿಂಧ್ಯೇ ಚೈವ ನಗಶ್ರೇಷ್ಠೇ ತವ ಸ್ಥಾನಂ ಚ ಶಾಶ್ವತಮ್ ।
ಕಾಲಿ ಕಾಲಿ ಮಹಾಕಾಲಿ ಸೀಧುಮಾಂಸಪಶುಪ್ರಿಯೇ ॥೧೭॥
ಕೃತಾನುಯಾತ್ರಾ ಭೂತೈಸ್ತ್ವಂ ವರದಾ ಕಾಮರೂಪಿಣಿ ।
ಭಾರಾವತಾರೇ ಚ ಯೇ ತ್ವಾಂ ಸಂಸ್ಮರಿಷ್ಯಂತಿ ಮಾನವಾಃ ॥೧೮॥
ಪ್ರಣಮಂತಿ ಚ ಯೇ ತ್ವಾಂ ಹಿ ಪ್ರಭಾತೇ ತು ನರಾ ಭುವಿ ।
ನ ತೇಷಾಂ ದುರ್ಲಭಂ ಕಿಂಚಿತ್ಪುತ್ರತೋ ಧನತೋಽಪಿ ವಾ ॥೧೯॥
ದುರ್ಗಾತ್ತಾರಯಸೇ ದುರ್ಗೇ ತತ್ತ್ವಂ ದುರ್ಗಾ ಸ್ಮೃತಾ ಬುಧೈಃ ।
ಕಾಂತಾರೇಷ್ವವಸನ್ನಾನಾಂ ಮಗ್ನಾನಾಂ ಚ ಮಹಾರ್ಣವೇ ॥೨೦॥
ದಸ್ಯುಭಿರ್ವಾ ನಿರುದ್ಧಾನಾಂ ತ್ವಂ ಗತಿಃ ಪರಮಾ ನೃಣಾಮ್ ।
ಜಲಪ್ರತರಣೇ ಚೈವ ಕಾಂತಾರೇಷ್ವಟವೀಷು ಚ ॥೨೧॥
ಯೇ ಸ್ಮರಂತಿ ಮಹಾದೇವೀಂ ನ ಚ ಸೀದಂತಿ ತೇ ನರಾಃ ।
ತ್ವಂ ಕೀರ್ತಿಃ ಶ್ರೀರ್ಧೃತಿಃ ಸಿದ್ಧಿರ್ಹ್ರೀರ್ವಿದ್ಯಾ ಸಂತತಿರ್ಮತಿಃ ॥೨೨॥
ಸಂಧ್ಯಾ ರಾತ್ರಿಃ ಪ್ರಭಾ ನಿದ್ರಾ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾ ಕಾಂತಿಃ ಕ್ಷಮಾ ದಯಾ ।
ನೃಣಾಂ ಚ ಬಂಧನಂ ಮೋಹಂ ಪುತ್ರನಾಶಂ ಧನಕ್ಷಯಮ್ ॥೨೩॥
ವ್ಯಾಧಿಂ ಮೃತ್ಯುಭಯಂ ಚೈವ ಪೂಜಿತಾ ನಾಶಯಿಷ್ಯಸಿ ।
ಸೋಽಹಂ ರಾಜ್ಯಾತ್ ಪರಿಭ್ರಷ್ಟಃ ಶರಣಂ ತ್ವಾಂ ಪ್ರಪನ್ನವಾನ್ ॥೨೪॥
ಪ್ರಣತಶ್ಚ ತಥಾ ಮೂರ್ಧ್ನಾ ತವ ದೇವಿ ಸುರೇಶ್ವರಿ ।
ತ್ರಾಹಿ ಮಾಂ ಪದ್ಮಪತ್ರಾಕ್ಷಿ ಸತ್ಯಾ ಸತ್ಯಾ ಭವಸ್ವ ನಃ ॥೨೫॥
ಶರಣಂ ಭವ ಮೇ ದುರ್ಗೇ ಶರಣ್ಯೇ ಭಕ್ತವತ್ಸಲೇ ।
ಏವಂ ಸ್ತುತಾ ಹಿ ಸಾ ದೇವೀ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ಪಾಂಡವಮ್ ॥೨೬॥
ದೇವ್ಯುವಾಚ
ಶ್ರುಣು ರಾಜನ್ಮಹಾಬಾಹೋ ಮದೀಯಂ ವಚನಂ ಪ್ರಭೋ ।
ಭವಿಷ್ಯತ್ಯಚಿರಾದೇವ ಸಂಗ್ರಾಮೇ ವಿಜಯಸ್ತವ ॥೨೭॥
ಮಮ ಪ್ರಸಾದಾನ್ನಿರ್ಜಿತ್ಯ ಹತ್ವಾ ಕೌರವವಾಹಿನೀಮ್ ।
ರಾಜ್ಯಂ ನಿಷ್ಕಂಟಕಂ ಕೃತ್ವಾ ಭೋಕ್ಷ್ಯಸೇ ಮೇದಿನೀಂ ಪುನಃ ॥೨೮॥
ಭ್ರಾತೃಭಿಃ ಸಹಿತೋ ರಾಜನ್ ಪ್ರೀತಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ಪುಷ್ಕಲಾಮ್ ।
ಮತ್ಪ್ರಸಾದಾಚ್ಚ ತೇ ಸೌಖ್ಯಮಾರೋಗ್ಯಂ ಚ ಭವಿಷ್ಯತಿ ॥೨೯॥
ಯೇ ನರಾಃ ಕೀರ್ತಯಿಷ್ಯಂತಿ ಲೋಕೇ ವಿಗತಕಲ್ಮಷಾಃ ।
ತೇಷಾಂ ತುಷ್ಟಾ ಪ್ರದಾಸ್ಯಾಮಿ ರಾಜ್ಯಮಾಯುರ್ವಪುಃ ಸುತಮ್ ॥೩೦॥
ಪ್ರವಾಸೇ ನಗರೇ ವಾಪಿ ಸಂಗ್ರಾಮೇ ಶತ್ರುಸಂಕಟೇ ।
ಅಟವ್ಯಾಂ ದುರ್ಗಕಾಂತಾರೇ ಸಾಗರೇ ಗಹನೇ ಗಿರೌ ॥೩೧॥
ಯೇ ಸ್ಮರಿಷ್ಯಂತಿ ಮಾಂ ರಾಜನ್ಯಥಾಽಹಂ ಭವತಾ ಸ್ಮೃತಾ ।
ನ ತೇಷಾಂ ದುರ್ಲಭಂ ಕಿಂಚಿದಸ್ಮಿಂಲ್ಲೋಕೇ ಭವಿಷ್ಯತಿ ॥೩೨॥
ಇದಂ ಸ್ತೋತ್ರವರಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಶ್ರುಣುಯಾದ್ವಾ ಪಠೇತ ವಾ ।
ತಸ್ಯ ಸರ್ವಾಣಿ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ಸಿದ್ಧಿಂ ಯಾಸ್ಯಂತಿ ಪಾಂಡವ ॥೩೩॥
ಮತ್ಪ್ರಭಾವಾಚ್ಚ ವಃ ಸರ್ವಾನ್ ವಿರಾಟನಗರೇ ಸ್ಥಿತಾನ್ ।
ನ ಪ್ರಾಜ್ಞಾಸ್ಯಂತಿ ಕುರವೋ ನರಾ ವಾ ತನ್ನಿವಾಸಿನಃ ॥೩೪॥
ಇತ್ಯುಕ್ತಾ ವರದಾ ದೇವೀ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಮರಿಂದಮಮ್ ।
ರಕ್ಷಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಚ ಪಾಂಡೂನಾಂ ತತ್ರೈವಾಂತರಧೀಯತ ॥೩೫॥
॥ ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಭಾರತೇ ವಿರಾಟಪರ್ವಣಿ ಧರ್ಮರಾಜಪ್ರೋಕ್ತಂ ದುರ್ಗಾಸ್ತೋತ್ರಮ್ ॥
ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಲಿಂಕ್: https://www.youtube.com/watch?v=0zFLH3amYB8&list=RD0zFLH3amYB8&start_radio=1
ಲೇಖನ- ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಠ
