ಇದೇ ಏಪ್ರಿಲ್ 22ನೇ ತಾರೀಕು ‘ರಾಮಾನುಜ ಜಯಂತಿ’ ಇದೆ. ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ‘ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ದಾರ್ಶನಿಕನದ್ದಲ್ಲ; ಅದು ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ, ಒಂದು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಂದೋಲನ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯ ಮಹಾಸಾಗರ. ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ “ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳೂ ಭಗವಂತನ ಶರೀರ” ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೂಲಕ ಜಾತಿ-ಮತಗಳ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕೆಡವಿದ ಮಹಾ ಚೇತನ ಇವರು.
ಜನನ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1017 ರಲ್ಲಿ (ಪಿಂಗಳ ನಾಮ ಸಂವತ್ಸರ, ಚೈತ್ರ ಮಾಸ, ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಪಂಚಮಿ, ಆರಿದ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರ) ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕಾಂಚೀಪುರದ ಸಮೀಪದ ಶ್ರೀಪೆರಂಬದೂರು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
- ತಂದೆ: ಆಸೂರಿ ಕೇಶವ ಸೋಮಯಾಜಿಗಳು (ಇವರು ಮಹಾನ್ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು).
- ತಾಯಿ: ಕಾಂತಿಮತಿ (ಇವರು ಶ್ರೀಶೈಲಪೂರ್ಣರ ಸಹೋದರಿ).
- ಅವತಾರ: ರಾಮಾನುಜರನ್ನು ಆದಿಶೇಷನ ಅವತಾರವೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣನಂತೆಯೇ ಭಗವಂತನ ಸೇವೆಗೆ ಜನಿಸಿದವರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇವರಿಗೆ ‘ಇಳಯ ಆಳ್ವಾರ್’ (ಕಿರಿಯ ಆಳ್ವಾರ್) ಎಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು.
ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪಯಣ
ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮತಿಯಾಗಿದ್ದ ರಾಮಾನುಜರು ಕಾಂಚೀಪುರದಲ್ಲಿ ಯಾದವಪ್ರಕಾಶ ಎಂಬ ಗುರುಗಳ ಬಳಿ ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ ಅಭ್ಯಾಸ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ವೇದವಾಕ್ಯಗಳಿಗೆ ಗುರುಗಳು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಭಗವಂತನ ರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ) ರಾಮಾನುಜರಿಗೆ ಸರಿ ಎನಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಗುರು-ಶಿಷ್ಯರ ನಡುವೆ ತಾತ್ವಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮೂಡಿದಾಗ, ರಾಮಾನುಜರು ಸತ್ಯದ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದರು.
ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಂಚೀಪುರದ ವರದರಾಜ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪರಮ ಭಕ್ತರಾದ ‘ಕಾಂಚೀಪೂರ್ಣ’ರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದರು. ಕಾಂಚೀಪೂರ್ಣರು ಶೂದ್ರ ಕುಲದವರಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮಣಿದು, ರಾಮಾನುಜರು ಅವರಿಗೆ ಗುರುವಿನ ಸಮಾನ ಗೌರವ ನೀಡಿದ್ದು ಸಮಾನತೆಯ ಗುಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಯಮುನಾಚಾರ್ಯರ ಮೂರು ಸಂಕಲ್ಪಗಳು
ಶ್ರೀರಂಗಂನ ಮಹಾನ್ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಯಮುನಾಚಾರ್ಯರು (ಆಳವಂದಾರ್) ರಾಮಾನುಜರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಮೊದಲೇ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಮಾನುಜರನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸಿದರು. ಆದರೆ ರಾಮಾನುಜರು ಶ್ರೀರಂಗಂ ತಲುಪುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಗುರುಗಳು ದೈವಾಧೀನರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರದ ಮೂರು ಬೆರಳುಗಳು ಮಡಚಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ರಾಮಾನುಜರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮೂರು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು:
- ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಕ್ಕೆ ಭಾಷ್ಯ ಬರೆಯುವುದು: ವೇದಾಂತದ ಸಾರವನ್ನು ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸುವುದು.
- ಪರಾಶರ ಮುನಿಗಳ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ: ವಿಷ್ಣುಪುರಾಣದ ಕರ್ತೃಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸುವುದು.
- ನಮ್ಮಾಳ್ವಾರರ ತಮಿಳು ವೇದಗಳ ಪ್ರಚಾರ: ಭಕ್ತಿಯ ಸಾರವನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು. ಈ ಸಂಕಲ್ಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಆ ಮೂರು ಬೆರಳುಗಳು ನೇರವಾದವು ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸದ ರೋಚಕ ಸಂಗತಿ.
ಮಂತ್ರೋಪದೇಶ ಮತ್ತು ಮಹಾ ಕಾರುಣ್ಯ
ರಾಮಾನುಜರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಾದ ಗೋಷ್ಠಿಪೂರ್ಣರಿಂದ (ತಿರುಕ್ಕೋಷ್ಟಿಯೂರು ನಂಬಿ) ‘ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರ’ದ (ಓಂ ನಮೋ ನಾರಾಯಣಾಯ) ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದರು. “ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಬೇಕು, ಯಾರಿಗಾದರೂ ಹೇಳಿದರೆ ನಿನಗೆ ನರಕ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂಬ ಷರತ್ತನ್ನು ಗುರುಗಳು ವಿಧಿಸಿದ್ದರು.
ಆದರೆ, ಮರುಕ್ಷಣವೇ ರಾಮಾನುಜರು ತಿರುಕ್ಕೋಷ್ಟಿಯೂರಿನ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರವೇರಿ, ಊರಿನ ಸಮಸ್ತ ಜನರನ್ನು ಕರೆದು ಮಂತ್ರೋಪದೇಶ ಮಾಡಿದರು. ಕ್ರುದ್ಧರಾದ ಗುರುಗಳು ಕಾರಣ ಕೇಳಿದಾಗ, ರಾಮಾನುಜರು ಶಾಂತವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದರು: “ಗುರುದೇವರೇ, ಮಂತ್ರ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿದ್ದಕ್ಕೆ ನಾನೊಬ್ಬನೇ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ ತೊಂದರೆಯಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಈ ಪವಿತ್ರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಉದ್ಧಾರವಾಗಿ ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರಲ್ಲವೇ? ಅಷ್ಟೇ ಸಾಕು.” ಈ ಉತ್ತರವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಗುರುಗಳು ರಾಮಾನುಜರ ವಿಶಾಲ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.
ಭಾರತ ಪರ್ಯಟನೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಸ್ಥಾಪನೆ
ರಾಮಾನುಜರು ಕೇವಲ ಮಠದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವರಲ್ಲ. ಅವರು ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯವರೆಗೆ ಭಾರತದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದರು.
- ಶಾರದಾ ಪೀಠ: ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿನ ಪಂಡಿತರನ್ನು ವಾದದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಿ, ತಮ್ಮ ‘ಶ್ರೀಭಾಷ್ಯ’ಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ‘ಬೋಧಾಯನ ವೃತ್ತಿ’ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇವರ ತರ್ಕಬದ್ಧ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯೇ ಇವರಿಗೆ ‘ಭಾಷ್ಯಕಾರ’ ಮತ್ತು ‘ಶ್ರೀಭಾಷ್ಯಕಾರ’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ನೀಡಿದಳು ಎಂಬ ಮಾತಿದೆ.
- ತಿರುಪತಿ: ತಿರುಮಲದಲ್ಲಿ ಶೈವ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವರ ನಡುವೆ ಮೂರ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದ ಉಂಟಾದಾಗ, ತಮ್ಮ ಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಕೈಗೆ ಶಂಖ-ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಅದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪವೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು.
- ಪುರಿ ಮತ್ತು ಬದರಿ: ಜಗನ್ನಾಥ ಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ, ಬದರಿನಾಥ ಧಾಮದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನ ಸೇವೆಗೆ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದರು.
ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ ದರ್ಶನ (ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ತತ್ವ)
ರಾಮಾನುಜರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಸಿದ್ಧಾಂತವೇ ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ. ಇದರ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳೆಂದರೆ:
- ಜೀವ-ಜಗತ್ತು-ಈಶ್ವರ: ಈ ಮೂರೂ ಸತ್ಯ. ಭಗವಂತನು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲೋ ಇಲ್ಲ; ಈ ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಜೀವಿಗಳು ಭಗವಂತನ ಶರೀರವಿದ್ದಂತೆ (ಶರೀರ-ಶರೀರಿ ಭಾವ).
- ಸಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮ: ಭಗವಂತನು ಕೇವಲ ನಿರಾಕಾರವಲ್ಲ; ಆತ ಅನಂತ ಕಲ್ಯಾಣ ಗುಣಗಳ ಆಗರ.
- ಶರಣಾಗತಿ (ಪ್ರಪತ್ತಿ): ಜಾತಿ, ವಿದ್ಯೆ, ಸಂಪತ್ತು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶರಣಾದರೆ ಆತ ಮೋಕ್ಷ ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಸಮಾಧಾನದ ಸಂದೇಶ ಇವರದ್ದಾಗಿತ್ತು.
ರಾಮಾನುಜರು ಮತ್ತು ಮೇಲುಕೋಟೆ
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚೋಳ ರಾಜನ ಕಿರುಕುಳದಿಂದಾಗಿ ರಾಮಾನುಜರು ಮೇಲುಕೋಟೆಗೆ (ಯಾದವಗಿರಿ) ಬಂದರು. ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿತು.
- ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಬದಲಾವಣೆ: ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ಬಿಟ್ಟಿದೇವನು ಇವರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ವೈಷ್ಣವ ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ‘ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ’ನಾದನು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬೇಲೂರು, ಹಳೇಬೀಡುಗಳಂತಹ ಭವ್ಯ ದೇಗುಲಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು.
- ತಿರುಕುಲತ್ತಾರ್: ಮೇಲುಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಜನರಿಗೆ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರವೇಶದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿ, ಅವರನ್ನು ‘ತಿರುಕುಲತ್ತಾರ್’ (ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ವಂಶದವರು) ಎಂದು ಕರೆದರು.
- ಚೆಲುವನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಬಿಬಿನಾಚಿಯಾರ್: ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನನ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದಾಗ, ಸುಲ್ತಾನನ ಮಗಳೇ ಆ ವಿಗ್ರಹದ ಭಕ್ತಳಾಗಿ ಮೇಲುಕೋಟೆಗೆ ಬಂದಳು. ಆಕೆಯನ್ನು ‘ಬಿಬಿನಾಚಿಯಾರ್’ ಎಂದು ಕರೆದು ಇಂದಿಗೂ ಆಕೆಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇವರ ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.
ನವರತ್ನಗಳು (ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೊಡುಗೆ)
ರಾಮಾನುಜರು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ:
- ಶ್ರೀಭಾಷ್ಯ: ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿವರಣೆ.
- ವೇದಾರ್ಥ ಸಂಗ್ರಹ: ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಸಾರವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಗ್ರಂಥ.
- ಗೀತಾ ಭಾಷ್ಯ: ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಭಕ್ತಿ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ.
- ವೇದಾಂತ ಸಾರ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತ ದೀಪ: ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಹಾಗೂ ವಿವರವಾದ ಮಾಹಿತಿ.
- ಗದ್ಯತ್ರಯಗಳು (ಶರಣಾಗತಿ, ಶ್ರೀರಂಗ, ವೈಕುಂಠ ಗದ್ಯ): ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶರಣಾಗತಿಯ ಅದ್ಭುತ ಕಾವ್ಯರೂಪಿ ಗದ್ಯಗಳು.
- ನಿತ್ಯಗ್ರಂಥ: ದೈನಂದಿನ ಪೂಜಾ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ಕೈಪಿಡಿ.
ಶ್ರೀರಂಗಂನ ಸಜೀವ ದರ್ಶನ (ದಿವ್ಯ ಶರೀರ)
ಇದು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ನಿಲುಕದ ಒಂದು ಪವಾಡ. ಕ್ರಿ.ಶ. 1137 ರಲ್ಲಿ ರಾಮಾನುಜರು ತಮ್ಮ 120ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡದೆ, ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಶ್ರೀರಂಗಂ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಆ ಶರೀರವು ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪಚ್ಚ ಕರ್ಪೂರ ಮತ್ತು ಕುಂಕುಮ ಕೇಸರಿಯ ಲೇಪನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಅವರ ಉಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ರೂಪವು ಭಕ್ತರಿಗೆ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ‘ತಾಮ್ರ ಉಗಂದ ತಿರುಮೇನಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಣಾಮ ಶ್ಲೋಕ
ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮಾನುಜರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ:
ಯೋ ನಿತ್ಯಮಚ್ಯುತ ಪದಾಂಜಜಯುಗ್ಮರುಗ್ಮ- ವ್ಯಾಮೋಹತಸ್ತದಿತರಾಣಿ ತೃಣಾಯ ಮೇನೇ |
ಅಸ್ಮದ್ಗುರೋರ್ಭಗವತೋಸ್ಯ ದಯೈಕಸಿಂಧೋಃ ರಾಮಾನುಜಸ್ಯ ಚರಣೌ ಶರಣಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಯಾರು ಅಚ್ಯುತನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪಾದಕಮಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಅತೀವ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಮಿಕ್ಕಿದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇವಲ ಹುಲ್ಲಿನ ಕಡ್ಡಿಯಂತೆ (ತೃಣ ಸಮಾನವಾಗಿ) ಕಂಡರೋ, ಅಂತಹ ಕರುಣಾ ಸಮುದ್ರರಾದ ನಮ್ಮ ಗುರುಗಳಾದ ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.
ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ
ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ “ಮನುಷ್ಯ ಕುಲ ಒಂದೇ” ಎಂದು ಸಾರಿದ ರಾಮಾನುಜರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ 216 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ‘ಸಮಾನತೆಯ ಪ್ರತಿಮೆ’ (Statue of Equality) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅವರ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಗೌರವ.
ಕೊನೆ ಮಾತು: ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮತದ ಆಚಾರ್ಯರಲ್ಲ; ಅವರು ಜಗತ್ತಿನ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸಿದವರು. ಅವರ ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗವು ಕೇವಲ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದಲ್ಲ, ದೇವರಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 22ರ ರಾಮಾನುಜ ಜಯಂತಿಯಂದು ನಾವು ಅವರ “ಸರ್ವೇ ಭವಂತು ಸುಖಿನಃ” ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸೋಣ ಹಾಗೂ ಪಾಲಿಸೋಣ.
ಲೇಖನ- ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಠ





