ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನದಿಗಳು ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳಲ್ಲ, ಅವು ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ಪ್ರತಿ 12 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬರುವ ‘ಪುಷ್ಕರ’ ಆ ನದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಕಾಲ. 2026ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಪುಷ್ಕರವು ನಡೆಯಲಿದೆ.
ಪುಷ್ಕರದ ದಿನಾಂಕಗಳು
ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವಗುರು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು (ಗುರು ಗ್ರಹ) ಮಿಥುನ ರಾಶಿಯಿಂದ ಕರ್ಕಾಟಕ ರಾಶಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಶುಭ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಮುನಾ ಪುಷ್ಕರ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
| ವಿವರ | ದಿನಾಂಕ |
| ಪುಷ್ಕರ ಆರಂಭ | ಜೂನ್ 2, 2026 |
| ಪುಷ್ಕರ ಮುಕ್ತಾಯ | ಜೂನ್ 13, 2026 |
| ಒಟ್ಟು ಅವಧಿ | 12 ದಿನಗಳು (ಆದಿ ಪುಷ್ಕರ) |
ಯಮುನಾ ಪುಷ್ಕರದ ವಿಶೇಷ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ
ಯಮುನಾ ನದಿಯು ಸೂರ್ಯನ ಪುತ್ರಿ ಮತ್ತು ಯಮಧರ್ಮನ ಸಹೋದರಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. 2026ರ ಪುಷ್ಕರಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಕಾರಣಗಳಿವೆ:
- ಗುರು ಉಚ್ಚ ರಾಶಿ ಪ್ರವೇಶ: ಗುರು ಗ್ರಹವು ತನ್ನ ಉಚ್ಚ ಸ್ಥಾನವಾದ ಕರ್ಕಾಟಕ ರಾಶಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಈ ಪುಷ್ಕರ ನಡೆಯುವುದರಿಂದ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ದಾನ-ಧರ್ಮಗಳು ನೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲ ನೀಡುತ್ತವೆ.
- ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣ ದೋಷ ನಿವಾರಣೆ: ಯಮುನಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಯಮಭಯ ಮತ್ತು ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣದ ದೋಷಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
- ಕೃಷ್ಣನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ: ಬೃಂದಾವನ ಮತ್ತು ಮಥುರಾದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಯಮುನೆಯು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಲೀಲೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದವಳು. ಹಾಗಾಗಿ ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪುಷ್ಕರಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಮಂತ್ರಾಲಯ ಪ್ರಭು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಜನಿಸಿದ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿ ಭುವನಗಿರಿ: ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಶೇಷತೆಗಳೇನು?
ಪುಷ್ಕರ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಯಮುನಾ ನದಿ ಹರಿಯುವ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರ ಮೇಳವು ನಡೆಯಲಿದೆ:
- ಯಮುನೋತ್ರಿ (ಉತ್ತರಾಖಂಡ): ನದಿಯ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಮೋಕ್ಷದಾಯಕ.
- ಮಥುರಾ ಮತ್ತು ಬೃಂದಾವನ (ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ): ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಜನ್ಮಭೂಮಿ. ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ರಾಮ್ ಘಾಟ್ ಪುಷ್ಕರ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಸ್ತ ಸ್ಥಳ.
- ಪ್ರಯಾಗ್ರಾಜ್ (ಸಂಗಮ): ಗಂಗಾ, ಯಮುನಾ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಗಳು ಸೇರುವ ಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ ಯಮುನೆಯ ಪವಿತ್ರ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಮಹಾಪುಣ್ಯ.
- ಆಗ್ರಾ (ಬಟೇಶ್ವರ್): ಇಲ್ಲಿನ ಪುರಾತನ ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಯಮುನಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು
ಈ 12 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಭಕ್ತರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ:
- ನದಿ ಸ್ನಾನ: ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು.
- ಪಿತೃ ತರ್ಪಣ: ಅಗಲಿದ ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ ಅಥವಾ ತರ್ಪಣ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಸದ್ಗತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
- ದಾನ: ಅನ್ನದಾನ, ವಸ್ತ್ರದಾನ, ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡುವುದು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ.
- ಯಮುನಾ ಆರತಿ: ಸಂಜೆ ವೇಳೆ ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ದೀಪಾರತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಕೊನೆಮಾತು
ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋಗುವವರು ಆರೋಗ್ಯದ ಕಡೆ ಗಮನಹರಿಸಬೇಕು. ಮೇ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣದ ಟಿಕೆಟ್ಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ. 12 ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಯುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಬರುವ ಈ ಯಮುನಾ ಪುಷ್ಕರವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉನ್ನತಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಲು ಇರುವ ಸುವರ್ಣಾವಕಾಶ.
ಲೇಖನ- ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಠ





