ದೇವರ ಸ್ಮರಣೆಯು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಭಕ್ತರದು ಒಂದೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ದೇವರ ಸ್ವರೂಪ, ಸ್ತುತಿ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತರ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಲಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಿವಿಗೆ ಹಿತವೆನಿಸುವುದು ಕೆಲವಾದರೆ, ಉತ್ಸಾಹ ಹಾಗೂ ಭಾವೋತ್ಕಟತೆ ತುಂಬುವಂಥವು ಕೆಲವು. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಎನಿಸಿದ ಶಿವತಾಂಡವ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ವಿಶೇಷ ಏನೆಂದರೆ ಶಿವನ ಪರಮ ಭಕ್ತನಾದ ರಾವಣನು ರಚಿಸಿದಂಥ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಲಯಬದ್ಧ ಪದಗುಚ್ಛಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಭೀರವಾದ ಶಬ್ದಗಳು ಶಿವನ ಉಗ್ರರೂಪದ ಹಾಗೂ ಆನಂದ ತಾಂಡವದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಶಿವತಾಂಡವ ಸ್ತೋತ್ರದ ಕುರಿತಾದ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಪುರಾಣ ಕಥೆ
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ರಚನೆಯ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಕಥೆಯಿದೆ: ಲಂಕೇಶ್ವರನಾದ ರಾವಣನು ಅಪ್ರತಿಮ ಶಿವಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತವನ್ನೇ ಎತ್ತಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಶಿವನು ತನ್ನ ಕಾಲಿನ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನಿಂದ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಒತ್ತಿದಾಗ, ರಾವಣನ ಕೈಗಳು ಪರ್ವತದ ಕೆಳಗೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡವು. ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಶಿವನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರಾವಣನು ಆಶುಗವಿತೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಈ ಶಿವತಾಂಡವ ಸ್ತೋತ್ರ. ರಾವಣನ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪಾಂಡಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಶಿವನು ಅವನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ, ದಿವ್ಯವಾದ ‘ಚಂದ್ರಹಾಸ’ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ.
ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿಶೇಷತೆ
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ‘ಪಂಚಚಾಮರ’ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 15 ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ.
- ಲಯಬದ್ಧತೆ: ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ ಡಮರುಗ ಬಾರಿಸಿದಂತಹ ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಜಟಾಟವೀಗಲಜ್ಜಲಪ್ರವಾಹಪಾವಿತಸ್ಥಲೇ).
- ವರ್ಣನೆ: ಶಿವನ ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಗಂಗೆ, ಕೊರಳಿನ ಹಾವುಗಳು, ಹಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಆತ ಮಾಡುವ ತಾಂಡವ ನೃತ್ಯದ ಅದ್ಭುತ ವರ್ಣನೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.
- ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ: ಇದರಲ್ಲಿ ಅನುಪ್ರಾಸ ಪ್ರಾಸಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪಠಿಸುವಾಗ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಂಪನವನ್ನು (vibration) ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ಸ್ತೋತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳು
ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಥದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೀಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು:
- ಶಿವನ ಸ್ವರೂಪ: ಶಿವನ ಜಟೆ, ಚಂದ್ರ, ಗಂಗೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಪಗಳ ಅಲಂಕಾರದ ವರ್ಣನೆ.
- ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿನಾಶ: ಕಾಮದಹನ ಮಾಡಿದ ಶಿವನ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅಂಧಕಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಪರಾಕ್ರಮದ ಸ್ತುತಿ.
- ನೃತ್ಯದ ವೈಭವ: ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯದ ಸಂಕೇತವಾದ ತಾಂಡವ ನೃತ್ಯದ ವರ್ಣನೆ.
- ಶರಣಾಗತಿ: ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ರಾವಣನು ತನ್ನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತೊರೆದು ಶಿವನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶರಣಾಗುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಶಿವತಾಂಡವ ಸ್ತೋತ್ರ ಪಠಣದ ಫಲಗಳು
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿವೆ ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ:
| ಪ್ರಯೋಜನದ ವಿಧ | ವಿವರಣೆ |
| ವಾಕ್ ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಾಂಡಿತ್ಯ | ಪದಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಜ್ಞಾನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. |
| ಮಾನಸಿಕ ಧೈರ್ಯ | ಭಯ, ಆತಂಕಗಳು ದೂರವಾಗಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. |
| ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆ ನಿವಾರಣೆ | ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. |
| ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಸೌಭಾಗ್ಯ | ಸ್ತೋತ್ರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವವರಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. |
| ಆರೋಗ್ಯ | ಲಯಬದ್ಧ ಪಠಣವು ಉಸಿರಾಟದ ಮೇಲೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. |
ಪಠಿಸುವಾಗ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳು
- ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವಾಗ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಶಬ್ದಗಳು ತಪ್ಪಾದರೆ ಅದರ ಪೂರ್ಣ ಫಲ ಲಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
- ಪ್ರದೋಷ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಸಮಯ) ಶಿವನ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತು ಪಠಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
- ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವಾಗ ಭಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಶಿವನ ತಾಂಡವ ರೂಪವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.
ರಾವಣ ಸಂಹಿತೆ: ಜೀವನದ ಅದೃಷ್ಟ ಬದಲಿಸಬಲ್ಲ 100 ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ರಹಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರಗಳು!
ಶಿವತಾಂಡವ ಸ್ತೋತ್ರ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಲಿಂಕ್:
https://www.youtube.com/watch?v=2MZ2xZCX1BY
ಕೊನೆ ಮಾತು: ಶಿವತಾಂಡವ ಸ್ತೋತ್ರವು ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಲ್ಲ, ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪಾಠವನ್ನೂ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಲೇಖನ- ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಠ
