ಈ ಬಾರಿ ಉಡುಪಿ ಪರ್ಯಾಯ ಪೀಠವನ್ನು ಏರುತ್ತಿರುವ ಶೀರೂರು ಮಠದ ವೇದವರ್ಧನ ತೀರ್ಥರ ಜಾತಕದಲ್ಲಿ “ಪೀಠಾಧ್ಯಕ್ಷ” ಯೋಗ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ತಂದೆ ಡಾ ಎಂ. ಅರುಣ್ ಕುಮಾರ್ ಸರಳತ್ತಾಯ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಏನಿದು ಯೋಗ ಎಂಬುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸನ್ಯಾಸ ಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಗುವುದು. ವೈದಿಕ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಪೀಠಾಧ್ಯಕ್ಷ ಯೋಗ’ ಮತ್ತು ‘ಸನ್ಯಾಸ ಯೋಗ’ಗಳು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಬಲ ಯೋಗಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಪೀಠಾಧ್ಯಕ್ಷ ಯೋಗ (Pitadhyaksha Yoga)
‘ಪೀಠಾಧ್ಯಕ್ಷ’ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಪೀಠ, ಸಂಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರದ ಅಧಿಪತಿ ಎಂದರ್ಥ. ಈ ಯೋಗವು ಜಾತಕನಿಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವ, ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಉಲ್ಲೇಖ ಮತ್ತು ರಚನೆ:
ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥವಾದ ‘ಫಲದೀಪಿಕಾ’ ಮತ್ತು ‘ಜಾತಕ ಪಾರಿಜಾತ’ಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ.
- ರಚನೆ: ಈ ಯೋಗವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಲಗ್ನ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೇ ಮನೆಯ (ಭಾಗ್ಯ ಸ್ಥಾನ) ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
- ನಿಯಮ: ಒಂಬತ್ತನೇ ಮನೆಯ ಅಧಿಪತಿಯು ಕೇಂದ್ರ (1, 4, 7, 10) ಅಥವಾ ತ್ರಿಕೋಣ (1, 5, 9) ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಶುಭ ಗ್ರಹಗಳಿಂದ ನೋಡಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಈ ಯೋಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಗುರು (Jupiter) ಗ್ರಹವು ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಆತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಫಲಗಳು:
- ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಮುದಾಯ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೀಠದ ನಾಯಕನಾಗುತ್ತಾನೆ.
- ಅಪಾರವಾದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ.
- ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಸನ್ಯಾಸ ಯೋಗ (Sanyasa Yoga)
ಸನ್ಯಾಸ ಯೋಗವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಲೌಕಿಕ ಸುಖಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ‘ಪರಿವ್ರಾಜಕ ಯೋಗ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಉಲ್ಲೇಖ:
‘ಬೃಹತ್ ಜಾತಕ’ (ವರಾಹಮಿಹಿರ ವಿರಚಿತ) ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ವರ್ಮನ ‘ಸಾರಾವಳಿ’ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಿವರಣೆ ಇದೆ.
ಚತುರಾದಿಭಿರ್ಬಲವದ್ಭಿರ್ಗ್ರಹೈಃ ಪ್ರವ್ರಜ್ಯಾ… (ಬೃಹತ್ ಜಾತಕ)
- ರಚನೆ: ಜಾತಕದ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಹಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿದಾಗ (ಚತುರ್ಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಪಂಚಗ್ರಹ ಕೂಟ) ಸನ್ಯಾಸ ಯೋಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
- ಪ್ರಭಾವಿ ಗ್ರಹ: ಯಾವ ಗ್ರಹವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಲ ಹೊಂದಿದೆಯೋ, ಆ ಗ್ರಹದ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸನ್ಯಾಸದ ವಿಧ ನಿರ್ಧರವಾಗುತ್ತದೆ.
- ಶನಿ (Saturn): ನಿರ್ಮೋಹಿ ಸನ್ಯಾಸಿ, ಕಠಿಣ ತಪಸ್ವಿ.
- ಗುರು (Jupiter): ವೇದಾಂತಿ, ಜ್ಞಾನಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರು.
- ಶುಕ್ರ (Venus): ಕಾವ್ಯ, ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ವೈಷ್ಣವ ಸನ್ಯಾಸಿ.
- ಕುಜ (Mars): ಹಠಯೋಗಿ ಅಥವಾ ಶಿಸ್ತಿನ ದಂಡಧಾರಿ ಸನ್ಯಾಸಿ.
ಶೀರೂರು ಮಠದ ಪೀಠಾರೋಹಣ: ಸೋದೆ ಶ್ರೀಗಳ ಮಾತು ಮತ್ತು ಅಯಾಚಿತವಾಗಿ ಬಂದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ವಿಗ್ರಹ; ಇಲ್ಲಿದೆ ರೋಚಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ!
ಪ್ರಮುಖ ನಿಯಮಗಳು:
- ಶನಿಯ ಪ್ರಭಾವ: ಸನ್ಯಾಸ ಯೋಗಕ್ಕೆ ಶನಿ ಗ್ರಹದ ದೃಷ್ಟಿ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಶನಿಯು ಲೌಕಿಕ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಕಾರಕ.
- ಚಂದ್ರನ ಪಾತ್ರ: ಚಂದ್ರನು ಮನಸ್ಸಿನ ಕಾರಕ. ಚಂದ್ರನು ಬಲಹೀನನಾಗಿ ಶನಿಯ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯ ಭಾವ ಮೂಡುತ್ತದೆ.
ಪೀಠಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸ ಯೋಗಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
| ಲಕ್ಷಣ | ಪೀಠಾಧ್ಯಕ್ಷ ಯೋಗ | ಸನ್ಯಾಸ ಯೋಗ |
| ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ | ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ರಕ್ಷಣೆ | ಮೋಕ್ಷ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ |
| ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಹ | ಗುರು (Jupiter) | ಶನಿ (Saturn) ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ (Moon) |
| ಜೀವನ ಶೈಲಿ | ರಾಜವೈಭೋಗದೊಂದಿಗೆ ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರ | ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಏಕಾಂತದ ಜೀವನ |
ಕೊನೆ ಮಾತು: ಪೀಠಾಧ್ಯಕ್ಷ ಯೋಗವು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಾಜದ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಸನ್ಯಾಸ ಯೋಗವು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಂತರಂಗದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾತಕದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ಯೋಗಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನವಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ‘ಜಗದ್ಗುರು’ಗಳಾಗಿ ಅಥವಾ ಮಹಾನ್ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಲೇಖನ- ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಠ
