ಭಾರತೀಯ ಸನಾತನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಬೌದ್ಧಿಕ ವಿಕಸನಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ‘ವಿದ್ಯಾರಂಭ’ ಎಂಬುದು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಸಂಸ್ಕಾರ. ಜ್ಞಾನದ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ಶ್ರೀ ಹಯಗ್ರೀವ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅನುಗ್ರಹವಿಲ್ಲದೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಜನೆ ಪೂರ್ಣವಾಗದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಸ್ಮರಣ ಶಕ್ತಿ, ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯವನ್ನು ಕರುಣಿಸುವ ಹಯಗ್ರೀವನ ಆರಾಧನೆಯು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ದಿವ್ಯ ಔಷಧವಿದ್ದಂತೆ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸದ ಮಹತ್ವ, ಹಯಗ್ರೀವ ಮಂತ್ರಗಳ ಶಕ್ತಿ, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಯಗ್ರೀವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸೋದೆ ಮಠದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅಸ್ಸಾಂನ ಹಾಜೋವರೆಗೆ ಹರಡಿರುವ ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಮಂತ್ರ ಪಠಣವು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಬಲವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಈ ಮಾಹಿತಿ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಹಯಗ್ರೀವ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಜನೆ
‘ಹಯ’ ಎಂದರೆ ಕುದುರೆ, ‘ಗ್ರೀವ’ ಎಂದರೆ ಕತ್ತು. ಕತ್ತಿನವರೆಗೆ ಕುದುರೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವೇ ಹಯಗ್ರೀವ. ಅಶ್ವ (ಕುದುರೆ) ಮತ್ತು ಅಶ್ವತ್ಥ (ಅರಳಿ ಮರ) ಇವೆರಡೂ ಜ್ಞಾನದ ನಿಧಿಗಳು ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಜ್ಞಾನದ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ಹಯಗ್ರೀವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದರಿಂದ ಅಪರಿಮಿತ ಜ್ಞಾನ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
ಹಯಗ್ರೀವ ಆರಾಧನೆಯ ಲಾಭಗಳು
ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸ್ನಾನದ ನಂತರ ಹಯಗ್ರೀವನ ಚಿತ್ರಪಟ ಅಥವಾ ವಿಗ್ರಹದ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಮಂತ್ರ ಪಠಿಸಿದರೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಫಲಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ:
- ಸ್ಮರಣ ಶಕ್ತಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ಸರಿ-ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ವಿವೇಚಿಸುವ ವಿವೇಕ ಮೂಡುತ್ತದೆ.
- ಲಿಖಿತ ಅಥವಾ ಮೌಖಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಬಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಮಂತ್ರಗಳು
1. ಹಯಗ್ರೀವ ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರ:
ಓಂ ವಾಗೀಶ್ವರಾಯ ವಿದ್ಮಹೇ
ಹಯಗ್ರೀವಾಯ ಧೀಮಹಿ
ತನ್ನೋ ಹಂಸಃ ಪ್ರಚೋದಯಾತ್
2. ಹಯಗ್ರೀವ ಸ್ಮರಣೆ:
ವಿಶ್ವೋತ್ತೀರ್ಣ ಸ್ವರೂಪಾಯ
ಚಿನ್ಮಯಾನಂದರೂಪಿಣೇ |
ತುಭ್ಯಂ ನಮೋ ಹಯಗ್ರೀವ
ವಿದ್ಯಾರಾಜಾಯ ವಿಷ್ಣವೇ ||
ವಿಶೇಷ ಸೂಚನೆಗಳು
- ಹಯಗ್ರೀವ ಹೋಮ: ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸದ ದಿನ ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹಯಗ್ರೀವ ಹೋಮ ಮಾಡಿಸುವುದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ.
- ಜಪದ ಸಂಖ್ಯೆ: ನಿತ್ಯವೂ ಕನಿಷ್ಠ 12 ಬಾರಿ ಈ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು. ವಿಶೇಷ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಬಾರಿ ಜಪ ಮಾಡಿ ಹಯಗ್ರೀವ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿಸಬಹುದು. ಸ್ವತಃ ಜಪ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ವಿದ್ವಾಂಸರ ಮೂಲಕ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿಸಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿಸಬಹುದು.
- ಪುನರ್ ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸ: ಈಗಾಗಲೇ ಒಮ್ಮೆ ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದರೂ, ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮುಹೂರ್ತದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಹಯಗ್ರೀವ ಮಂತ್ರ:
ಜ್ಞಾನಾನಂದಮಯಂ ದೇವಂ ನಿರ್ಮಲಸ್ಫಟಿಕಾಕೃತಿಮ್ |
ಆಧಾರಂ ಸರ್ವವಿದ್ಯಾನಾಂ ಹಯಗ್ರೀವಮುಪಾಸ್ಮಹೇ ||
ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಹಯಗ್ರೀವ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಚಯ ಇಲ್ಲಿದೆ:
- ಹಯಗ್ರೀವ ಮಾಧವ ದೇವಾಲಯ (ಹಾಜೋ, ಅಸ್ಸಾಂ): ಇದು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಣ. ಇಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹವು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಬೌದ್ಧರು ಇದನ್ನು ಬುದ್ಧನ ನಿರ್ವಾಣ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
- ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಹಯಗ್ರೀವ ದೇವಾಲಯ (ಮೈಸೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ): ಪರಕಾಲ ಮಠದ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ್ ರಾಜವಂಶದ ಕುಲದೇವತೆಯಾದ ಇಲ್ಲಿನ ಹಯಗ್ರೀವ ಮೂರ್ತಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದೆ.
- ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಹಯಗ್ರೀವ ದೇವಾಲಯ (ಪಾಂಡಿಚೇರಿ): ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಹಯಗ್ರೀವ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಆರಂಭದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸುವುದು ರೂಢಿ.
- ತಿರುಪತಿ ಹಯಗ್ರೀವ ಸ್ವಾಮಿ (ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ): ತಿರುಮಲ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಶ್ರೀವಾರಿ ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇಲ್ಲಿ ಹಯಗ್ರೀವ ಆರಾಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನವಿದೆ.
- ಚೆಟ್ಟಿಪುಣ್ಯಂ ಹಯಗ್ರೀವ ದೇವಾಲಯ (ತಮಿಳುನಾಡು): ಚೆನ್ನೈ ಸಮೀಪವಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯ. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
- ತಿರುವಹೀಂದ್ರಪುರಂ ಹಯಗ್ರೀವ (ತಮಿಳುನಾಡು): ಕಡಲೂರು ಬಳಿ ಇರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ವೇದಾಂತ ದೇಶಿಕರ ತಪೋಭೂಮಿ. ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಸ್ತ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
- ನರಸಿಂಹ ಹಯಗ್ರೀವ ದೇವಾಲಯ (ಶ್ರೀರಂಗಂ, ತಮಿಳುನಾಡು): ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ. ದಶಾವತಾರಗಳ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಯಗ್ರೀವನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ಯೋಗ ಹಯಗ್ರೀವ ದೇವಾಲಯ (ದಿಂಡಿವನಂ, ತಮಿಳುನಾಡು): ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಯು ಯೋಗ ಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
- ವಾಡಿರಾಜ ಮಠ (ಸೋದೆ, ಕರ್ನಾಟಕ): ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೋದೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವಾಡಿರಾಜರು ಹಯಗ್ರೀವ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿನ ಹಯಗ್ರೀವ ಪ್ರಸಾದ (ಗುಜ್ಜೆ ಹಯಗ್ರೀವ) ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು.
- ನಾಮಕ್ಕಲ್ ಹಯಗ್ರೀವ ದೇವಾಲಯ (ತಮಿಳುನಾಡು): ಆಂಜನೇಯ ಮತ್ತು ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಇಲ್ಲಿ ಹಯಗ್ರೀವನ ಆರಾಧನೆಯೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಈ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಖ್ಯಾತ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳೂ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಚಿಂತಕರೂ ಆದ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಕಾಪುವಿನ ಪ್ರಕಾಶ್ ಅಮ್ಮಣ್ಣಾಯ ಅವರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.
ಲೇಖನ- ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಠ
