ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ಅಷ್ಟಾದಶ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಾದಶಿ ವ್ರತವನ್ನು ‘ವ್ರತಾನಾಂ ಉತ್ತಮಂ ವ್ರತಂ’ (ಎಲ್ಲಾ ವ್ರತಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು) ಹಾಗೂ ‘ವ್ರತರಾಜ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪದ್ಮ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯೋತ್ತರ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವ್ರತದ ಉಗಮದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನದ ಉಪವಾಸವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ದಶಮಿಯಿಂದ ದ್ವಾದಶಿಯವರೆಗೆ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಆತ್ಮಸಾಧನೆ.
ಪುರಾಣದ ಕಥೆ:
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ‘ಮುರಾಸುರ’ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ದೇಹದಿಂದ ಒಂದು ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಯಿತು. ಆ ಶಕ್ತಿಯೇ ‘ಏಕಾದಶಿ’ ಎಂಬ ದೇವತೆ. ಆಕೆ ಮುರಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ದಿನ ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿ. ಇದರಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ವಿಷ್ಣು, “ಈ ದಿನ ಯಾರು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಸರ್ವ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ನನ್ನ ಪರಂಧಾಮ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗಲಿ” ಎಂದು ವರ ನೀಡಿದನು
ದಶಮಿ: ಸಿದ್ಧತೆಯ ದಿನ
ಏಕಾದಶಿ ವ್ರತವು ದಶಮಿಯ ದಿನವೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದು ರಾತ್ರಿ ಲಘು ಆಹಾರ ಅಥವಾ ಫಲಾಹಾರ ಸೇವಿಸಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಬೇಕು.
ದಶಮ್ಯಾಂ ಏಕಭಕ್ತಂ ತು ಕುರ್ಯಾದ್ ನಿಯತಮಾನಸಃ | ಏಕಾದಶ್ಯಾಂ ಉಪವಸೇತ್ ಪಕ್ಷಯೋರುಭಯೋರಪಿ ||
ಅರ್ಥ: ದಶಮಿಯ ದಿನ ನಿಯತವಾದ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧವಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಶುಕ್ಲ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಉಪವಾಸವಿರಬೇಕು.
ವಿಶೇಷ ನಿಯಮ: ದಶಮಿಯ ದಿನ ಕಂಚಿ ಪಾತ್ರೆ (Bronze), ಉದ್ದು, ಜೇನುತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಪರಾನ್ನ (ಬೇರೆಯವರ ಮನೆಯ ಊಟ) ವರ್ಜಿಸಬೇಕು.
ಏಕಾದಶಿ: ನಿರ್ಜಲ ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಜಾಗರಣೆ
ಏಕಾದಶಿಯ ದಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮುನ್ನವೇ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಬೇಕು.
- ಉಪವಾಸದ ವಿಧ: ಶಕ್ತಿಯಿದ್ದವರು ‘ನಿರ್ಜಲ’ (ನೀರನ್ನೂ ಕುಡಿಯದೆ) ಉಪವಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ‘ಸಜಲ’ (ನೀರು ಸೇವಿಸಿ) ಅಥವಾ ‘ಫಲಾಹಾರ’ (ಹಣ್ಣು-ಹಾಲು) ಸೇವಿಸಬಹುದು.
- ಜಾಗರಣೆ: “ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣಂ ಕುರ್ಯಾತ್” ಎಂಬ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಆದೇಶದಂತೆ, ಅಂದು ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಬಾರದು. ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಪಾರಾಯಣ, ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ ಪಠಣ ಅಥವಾ ಭಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರಬೇಕು.
- ಧಾನ್ಯ ನಿಷೇಧ: ಏಕಾದಶಿಯ ದಿನ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಪಪುರುಷನು ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
ಏಕಾದಶ್ಯಾಂ ನ ಭುಂಜೀತ ಕದಾಚಿದಪಿ ಮಾನವಃ | ಯದಿ ಭುಂಜೀತ ಮೋಹಾತ್ತು ಪಚ್ಯತೇ ನರಕೇ ರುರು ||
ಅರ್ಥ: ಮಾನವನು ಎಂದಿಗೂ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಬಾರದು. ಮೋಹದಿಂದ ತಿಂದರೆ ‘ರುರು’ ಎಂಬ ನರಕದ ಯಾತನೆ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ: ಏಕಾದಶಿ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರಿಸದೆ ಭಗವಂತನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬೇಕು.
ಯಃ ಪುನರ್ಜಾಗರಂ ಕುರ್ಯಾದೇಕಾದಶ್ಯಾಂ ಜನಾರ್ದನ | ನ ತಸ್ಯ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಃ ಕಲ್ಪಕೋಟಿಶತೈರಪಿ ||
ಅರ್ಥ: ಏಕಾದಶಿ ರಾತ್ರಿ ಯಾರು ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಕಲ್ಪಗಳ ಕಾಲ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅಂದರೆ ಮೋಕ್ಷ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
ದ್ವಾದಶಿ: ಪಾರಣೆ ಮತ್ತು ಹಗಲು ನಿದ್ರೆ ನಿಷೇಧ
ದ್ವಾದಶಿಯ ದಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ನಂತರ ಪೂಜೆ ಮುಗಿಸಿ, ತುಳಸಿ ತೀರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಉಪವಾಸ ಮುರಿಯುವುದನ್ನು ‘ಪಾರಣೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅಂದು ಹಗಲು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಲಗುವುದು ವ್ರತದ ಫಲವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ದ್ವಾದಶ್ಯಾಂ ಸಪ್ರಣಮ್ಯ ತು ಭುಂಜೀತ ವಿಧಿವನ್ನರಃ |
ಅರ್ಥ: ದ್ವಾದಶಿಯ ದಿನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು. ಹಗಲು ನಿದ್ರೆ ಮಾಡದೆ ಸಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ದಿನ ಕಳೆಯಬೇಕು.
ಗುರು-ಪುಷ್ಯ ಯೋಗ: ಈ ವರ್ಷ ಕೇವಲ 3 ದಿನ ಮಾತ್ರ ಈ ಶುಭ ಯೋಗ! ಚಿನ್ನ ಖರೀದಿಗೆ ಯಾವುದು ಬೆಸ್ಟ್ ಟೈಮ್?
ವ್ರತದ ಮಹಿಮೆ: ಪುರಾಣ ಉಲ್ಲೇಖ
ಪದ್ಮ ಪುರಾಣವು ಈ ವ್ರತದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಇತರ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ:
ನ ಗಂಗಾ ನ ಗಯಾ ಕಾಶೀ ನ ಪುಷ್ಕರಂ ನ ಚಾರ್ಬುದಮ್ | ಕೈಲಾಸಂ ನ ಚ ರೇವಾ ಚ ತುಲ್ಯಂ ಏಕಾದಶೀ ವ್ರತೈಃ ||
ಅರ್ಥ: ಗಂಗಾ ಸ್ನಾನ, ಗಯಾ ಶ್ರಾದ್ಧ, ಕಾಶಿ ವಾಸ, ಪುಷ್ಕರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಥವಾ ಕೈಲಾಸ ದರ್ಶನ – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿದರೂ ಒಂದು ಏಕಾದಶಿ ವ್ರತದ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಲಾರವು.
ಏಕಾದಶಿ ವ್ರತದ ಪೂರ್ಣ ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ನಿಯಮಗಳು
| ದಿನ/ಸಮಯ | ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳು |
| ದಶಮಿ (ಆರಂಭ) | ರಾತ್ರಿ ಪರಾನ್ನ (ಬೇರೆಯವರ ಮನೆ ಊಟ) ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಕಂಸದ (Bronze) ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಬಾರದು. |
| ಏಕಾದಶಿ (ಉಪವಾಸ) | ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ (ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ) ಹಸಿವು, ನಿದ್ರೆ ಹಾಗೂ ದಣಿವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬೇಕು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸದಾ ವಿಷ್ಣು ಅಥವಾ ಕೃಷ್ಣನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕು. |
| ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ | ಕೇವಲ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರುವುದಲ್ಲ; ಭಜನೆ, ಸಂಕೀರ್ತನೆ ಅಥವಾ ಪುರಾಣ ಶ್ರವಣದ ಮೂಲಕ ಕಾಲ ಕಳೆಯಬೇಕು. |
| ದ್ವಾದಶಿ (ಪಾರಣೆ) | ದ್ವಾದಶಿ ತಿಥಿ ಇರುವಾಗಲೇ ಉಪವಾಸ ಮುರಿಯಬೇಕು (ಪಾರಣೆ). ‘ಹರಿವಾಸರ’ ಸಮಯ ಕಳೆದ ನಂತರ ಊಟ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ. |
ಏಕಾದಶಿ ವ್ರತದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಲಾಭಗಳು
| ಲಾಭದ ಪ್ರಕಾರ | ವಿವರಣೆ |
| ದೇಹದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ (Detoxification) | 15 ದಿನಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಜೀರ್ಣಾಂಗ ವ್ಯೂಹಕ್ಕೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ವಿಷಾಂಶಗಳು (Toxins) ಹೊರಹೋಗುತ್ತವೆ. |
| ಮನಸ್ಸಿನ ಏಕಾಗ್ರತೆ | ನಾಲಗೆಯ ರುಚಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಮೇಲಿನ ಹತೋಟಿಯು ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗುತ್ತದೆ. |
| ಸಂಕಲ್ಪ ಶಕ್ತಿ ವೃದ್ಧಿ | ಹಸಿವು ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಯಂತಹ ದೈಹಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪ ಶಕ್ತಿ (Will Power) ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. |
ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದಶಮಿ, ಏಕಾದಶಿ ಮತ್ತು ದ್ವಾದಶಿಗಳ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಆ ವ್ರತವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಒತ್ತಡ ನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮನಃಶಾಂತಿಗೆ ಸ್ಫಟಿಕ ಹಾರ: ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರಣೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳು
ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 24 ಏಕಾದಶಿಗಳು ಬರುತ್ತವೆ (ಅಧಿಕ ಮಾಸ ಬಂದಾಗ 26). ಚೈತ್ರ ಮಾಸದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸದವರೆಗೆ ಬರುವ ಏಕಾದಶಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:
| ಮಾಸ (ತಿಂಗಳು) | ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿ (ಹೆಸರು) | ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿ (ಹೆಸರು) |
| ಚೈತ್ರ | ಕಾಮದಾ ಏಕಾದಶಿ | ಪಾಪಮೋಚನಿ ಏಕಾದಶಿ |
| ವೈಶಾಖ | ಮೋಹಿನಿ ಏಕಾದಶಿ | ವರೂಥಿನಿ ಏಕಾದಶಿ |
| ಜ್ಯೇಷ್ಠ | ನಿರ್ಜಲ ಏಕಾದಶಿ (ಪಾಂಡವ ಏಕಾದಶಿ) | ಅಪರ ಏಕಾದಶಿ |
| ಆಷಾಢ | ಶಯನಿ ಏಕಾದಶಿ (ಪ್ರಥಮೈಕಾದಶಿ) | ಯೋಗಿನಿ ಏಕಾದಶಿ |
| ಶ್ರಾವಣ | ಪುತ್ರದಾ ಏಕಾದಶಿ | ಕಾಮಿಕಾ ಏಕಾದಶಿ |
| ಭಾದ್ರಪದ | ಪಾರ್ಶ್ವ / ಪರಿವರ್ತಿನಿ ಏಕಾದಶಿ | ಅಜಾ ಏಕಾದಶಿ |
| ಆಶ್ವಯುಜ | ಪಾಪಾಂಕುಶ ಏಕಾದಶಿ | ಇಂದಿರಾ ಏಕಾದಶಿ |
| ಕಾರ್ತಿಕ | ಉತ್ಥಾನ / ಪ್ರಬೋಧಿನಿ ಏಕಾದಶಿ | ರಮಾ ಏಕಾದಶಿ |
| ಮಾರ್ಗಶಿರ | ಮೋಕ್ಷದಾ ಏಕಾದಶಿ (ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ) | ಉತ್ಪನ್ನಾ ಏಕಾದಶಿ |
| ಪುಷ್ಯ | ಪುತ್ರದಾ ಏಕಾದಶಿ | ಸಫಲಾ ಏಕಾದಶಿ |
| ಮಾಘ | ಜಯಾ ಏಕಾದಶಿ (ಭೀಷ್ಮ ಏಕಾದಶಿ) | ಷಟ್ ತಿಲಾ ಏಕಾದಶಿ |
| ಫಾಲ್ಗುಣ | ಆಮಲಕೀ ಏಕಾದಶಿ | ವಿಜಯಾ ಏಕಾದಶಿ |
ವಿಶೇಷ ಸೂಚನೆ:
- ಅಧಿಕ ಮಾಸ: ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬರುವ ಅಧಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಏಕಾದಶಿಗಳನ್ನು ಪದ್ಮಿನಿ ಏಕಾದಶಿ (ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷ) ಮತ್ತು ಪರಮಾ ಏಕಾದಶಿ (ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಆಷಾಢ ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿಯನ್ನು “ಪ್ರಥಮೈಕಾದಶಿ” ಎಂದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಶಿರ ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿಯನ್ನು “ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ” ಎಂದು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪುರಾಣೋಕ್ತ ಶ್ಲೋಕದ ಉಲ್ಲೇಖ:
ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಏಕಾದಶಿಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ:
ನ ತಥಾ ಪ್ರಿಯತೇ ವಿಷ್ಣುಃ ಯಥಾ ಚೈಕಾದಶೀ ವ್ರತೈಃ | ತಸ್ಮಾದ್ ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನಾನ ಕುರ್ಯಾದೇತತ್ ವ್ರತಂ ನರಃ ||
ಅರ್ಥ: ದಾನ, ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಕರ್ಮಗಳಿಗಿಂತ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವು ಏಕಾದಶಿ ವ್ರತದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ವಿಶೇಷ ಸೇವೆಗಳು:
- ತುಳಸಿ ಅರ್ಚನೆ: ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ತುಳಸಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ. ಏಕಾದಶಿಯಂದು ತುಳಸಿಯಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದು ಕೋಟಿ ಯಜ್ಞಗಳಿಗೆ ಸಮ.
- ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ ಪಠಣ: ಏಕಾದಶಿಯ ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಈ ನಾಮಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
- ದೀಪೋತ್ಸವ: ಏಕಾದಶಿ ರಾತ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವುದು ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲೆ ದೂರವಾಗಿ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಗುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಏಕಾದಶಿ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ತಿಥಿಯಲ್ಲ; ಅದು ಭಕ್ತ ಮತ್ತು ಭಗವಂತ ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಡುವಿನ ಕೊಂಡಿ. ಈ ದಿನದ ಉಪವಾಸವು ಆತ್ಮವನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನತ್ತ (ವಿಷ್ಣುವಿನತ್ತ) ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.
ಲೇಖನ- ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಠ
