ಮಾಘ ಪೌರ್ಣಮಿ ವಿಶೇಷ: ಗಜೇಂದ್ರ ಮೋಕ್ಷದ ಪುಣ್ಯಕಥೆ ಮತ್ತು ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರ ಭಕ್ತಿ ಲಹರಿ

ಇದೇ ಫೆಬ್ರವರಿ 1ನೇ ತಾರೀಕು, ಭಾನುವಾರದಂದು ಮಾಘ ಪೌರ್ಣಮಿ ಇದೆ. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಗಜೇಂದ್ರ ಮೋಕ್ಷದ ಘಟನೆಯು ನಡೆದದ್ದು ಮಾಘ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು (ಮಾಘ ಪೌರ್ಣಮಿ).

ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

• ತಿಥಿ: ಮಾಘ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನವನ್ನು ‘ಗಜೇಂದ್ರ ಮೋಕ್ಷದ ದಿನ’ ಎಂದೇ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನದಂದು ವಿಷ್ಣುವು ಗಜೇಂದ್ರನ ಮೊರೆಯನ್ನು ಆಲಿಸಿ ವೈಕುಂಠದಿಂದ ಧಾವಿಸಿ ಬಂದು ಅವನನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ.
• ಮನ್ವಂತರ: ಈ ಘಟನೆಯು ತಾಮಸ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ (ನಾಲ್ಕನೇ ಮನ್ವಂತರ) ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸಂಕೇತ: ಈ ಘಟನೆಯು ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದರಿಂದ, ಜಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇರುವ ಮಾಘ ಮಾಸದಂದು ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಶುಭಪ್ರದ.

ಘಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ತ್ರೈಕೂಟ ಪರ್ವತದ ಮೇಲಿರುವ ವರುಣನ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಗಜೇಂದ್ರ ಎಂಬ ಆನೆ ತನ್ನ ವಾರಿಗೆಯವರೊಂದಿಗೆ ವಿಹರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಬಾಯಾರಿಕೆ ಆದಾಗ ಅದು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಲಶಾಲಿ ಮೊಸಳೆ (ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದ ಹೂಹೂ ಎಂಬ ಗಂಧರ್ವ) ಆನೆಯ ಕಾಲನ್ನು ಹಿಡಿಯಿತು. ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಗಜೇಂದ್ರನ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದುತ್ತಾ ಬಂದಿತು. ಗಜೇಂದ್ರನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೊಸಳೆಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಾರೆ ಎಂದು ಅರಿತಾಗ, ಒಂದು ಕಮಲದ ಹೂವನ್ನು ಸೊಂಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು “ಆದಿಮೂಲ”ನಾದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಕೂಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕರೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಗರುಡಾರೂಢನಾಗಿ ಬಂದು, ತನ್ನ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರದಿಂದ ಮೊಸಳೆಯ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಸೀಳಿ ಗಜೇಂದ್ರನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮಾಘ ಮಾಸದ ಪೌರ್ಣಮಿ ದಿನದಂದು ಅನೇಕ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಗಜೇಂದ್ರ ಮೋಕ್ಷದ ಪಾರಾಯಣವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗಜೇಂದ್ರ ಮೋಕ್ಷದ ಕಥೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಆನೆ ಮತ್ತು ಮೊಸಳೆಯ ಹೋರಾಟವಲ್ಲ. ಇದು ಕರ್ಮಫಲ, ಋಷಿಗಳ ಶಾಪ ಮತ್ತು ಭಗವಂತನ ಅಪಾರ ಕೃಪೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಅಸಲಿ ಕಾರಣ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ರಾಜ ಮತ್ತು ಹೂಹೂ ಎಂಬ ಗಂಧರ್ವನ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದ ವೃತ್ತಾಂತ.

ಗಜೇಂದ್ರನ ಪೂರ್ವಜನ್ಮ: ರಾಜ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ

ಗಜೇಂದ್ರನು ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ದ್ರವಿಡ ದೇಶದ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ. ಅವನು ಪರಮ ವಿಷ್ಣು ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದ. ರಾಜನಾಗಿದ್ದರೂ ಅಧ್ಯಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವನು, ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮಲಯ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಮೌನ ವ್ರತಧಾರಿಯಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ.

• ಶಾಪದ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಒಂದು ದಿನ ಮಹರ್ಷಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿದ್ದ ರಾಜನು ಮೌನ ವ್ರತದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ ಎದ್ದು ಬಂದು ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಕಂಡು ಕ್ರುದ್ಧರಾದ ಅಗಸ್ತ್ಯರು, “ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಬಂದಾಗ ಗೌರವ ನೀಡದ ನೀನು, ಮದವೇರಿದ ಆನೆಯಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಆನೆಯಾಗಿಯೇ ಹುಟ್ಟು” ಎಂದು ಶಾಪ ನೀಡಿದರು.
• ವರದಾನ: ರಾಜನು ಕ್ಷಮೆ ಕೋರಿದಾಗ, ಅಗಸ್ತ್ಯರು ಶಾಂತರಾಗಿ, “ಆನೆಯ ಜನ್ಮದಲ್ಲೂ ನಿನಗೆ ಭಗವಂತನ ಸ್ಮರಣೆ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಹರಿಯೇ ಬಂದು ನಿನಗೆ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ” ಎಂದು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದರು.

ಮೊಸಳೆಯ ಪೂರ್ವಜನ್ಮ: ಗಂಧರ್ವ ಹೂಹೂ

ಗಜೇಂದ್ರನ ಕಾಲನ್ನು ಹಿಡಿದ ಮೊಸಳೆಯೂ ಸಹ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಪಾಪಿಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಹೂಹೂ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಗಂಧರ್ವನಾಗಿದ್ದನು.

• ಶಾಪದ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಒಮ್ಮೆ ಹೂಹೂ ಗಂಧರ್ವನು ದೇವಲ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ತಮಾಷೆಗಾಗಿ ನೀರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಅವರ ಕಾಲನ್ನು ಎಳೆದನು. ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ದೇವಲ ಮಹರ್ಷಿಗಳು, “ನೀನು ನೀರಿನ ಪ್ರಾಣಿಯಾದ ಮೊಸಳೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟು” ಎಂದು ಶಾಪ ನೀಡಿದರು.
• ಮುಕ್ತಿ: ಗಂಧರ್ವನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ, “ಯಾವಾಗ ನೀನು ಭಗವಂತನ ಪರಮ ಭಕ್ತನ (ಗಜೇಂದ್ರನ) ಕಾಲನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತೀಯೋ ಆಗ ಭಗವಂತನ ಚಕ್ರದಿಂದ ನಿನಗೆ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದರು.

ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಮಹಾ ಶರಣಾಗತಿ

ಶಾಪದ ಫಲವಾಗಿ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ‘ಗಜೇಂದ್ರ’ನಾಗಿ, ಹೂಹೂ ‘ಮೊಸಳೆ’ಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ತ್ರೈಕೂಟ ಪರ್ವತದ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಘೋರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ಆನೆಯ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದಿದಾಗ, ಅದು ಲೌಕಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದೆ ಅಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾದ ‘ಆದಿಮೂಲ’ನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿತು.

ಜೀವನದ ಕಠಿಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಭೀಷ್ಮರು ನೀಡಿದ 16 ಅಮೋಘ ಸೂತ್ರಗಳೇನು?

ಗಜೇಂದ್ರನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಸಾರ (ಗಜೇಂದ್ರ ಮೋಕ್ಷ ಸ್ತೋತ್ರ):

“ಯಾರಿಗೆ ರೂಪವಿಲ್ಲವೋ, ಯಾರಿಗೆ ನಾಮವಿಲ್ಲವೋ, ಯಾರು ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಲಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರೋ, ಅಂತಹ ಪರಮಾತ್ಮನು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ.”

ಗಜೇಂದ್ರನ ಈ ಆರ್ತ ಕರೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಗರುಡಾರೂಢನಾಗಿ ಬಂದು, ತನ್ನ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರದಿಂದ ಮೊಸಳೆಯ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಸೀಳಿ ಗಜೇಂದ್ರನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

ಗಜೇಂದ್ರ ಮೋಕ್ಷ ಸ್ತೋತ್ರ (ಪ್ರಮುಖ ಶ್ಲೋಕಗಳು)

ಗಜೇಂದ್ರನು ಮೊಸಳೆಯ ಹಿಡಿತದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ, ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಈ ಸ್ತುತಿಯು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶರಣಾಗತಿ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಶ್ರೀ ಗಜೇಂದ್ರ ಉವಾಚ:

ಓಂ ನಮೋ ಭಗವತೇ ತಸ್ಮೈ ಯೇತೇತಚ್ಚಿದಾತ್ಮಕಮ್ | ಪುರುಷಾಯಾದಿಬೀಜಾಯ ಪರೇಶಾಯಾಭಿಧೀಮಹಿ || ೧ || 

ಯಾರು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಚೇತನಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ಆದಿಪುರುಷನಾದ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನನ್ನ ನಮನಗಳು.

ಯಸ್ಮಿನ್ನಿದಂ ಯತಶ್ಚೇದಂ ಯೇನೇದಂ ಯ ಇದಂ ಸ್ವಯಮ್ | ಯೋಽಸ್ಮಾತ್ಪರಸ್ಮಾಚ್ಚ ಪರಸ್ತಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ಸ್ವಯಂಭುವಮ್ || ೨ || 

ಯಾರಲ್ಲಿ ಈ ಜಗತ್ತಿದೆಯೋ, ಯಾರಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಬಂದಿದೆಯೋ, ಯಾರು ಈ ಜಗತ್ತಾಗಿದ್ದಾರೋ, ಅಂತಹ ಪರಮಸತ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಶರಣು ಹೊಂದುತ್ತೇನೆ.

ಯಃ ಸ್ವಾತ್ಮನೀದಂ ನಿಜಮಾಯಯಾರ್ಪಿತಂ ಕ್ವಚಿದ್ವಿಭಾತಂ ಕ್ವಚಿದ್ತಿರೋಹಿತಮ್ | ಅವಿದ್ಧದೃಕ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯುಭಯಂ ಚ ಪಶ್ಯತಿ ಸ ಆತ್ಮಮೂಲೋಽವತು ಮಾಂ ಪರಾತ್ಪರಃ || ೩ ||

ನ ವಿದ್ಯತೇ ಯಸ್ಯ ಚ ಜನ್ಮ ಕರ್ಮ ವಾ ನ ನಾಮರೂಪೇ ಗುಣದೋಷ ಏವ ವಾ | ತಥಾಪಿ ಲೋಕಾಪ್ಯಯಸಂಭವಾಯ ಯಃ ಸ್ವಮಾಯಯಾ ತಾನ್ಯನುಕಾಲಮೃಚ್ಛತಿ || ೭ || 

ಯಾರಿಗೆ ಜನ್ಮವಿಲ್ಲವೋ, ಕರ್ಮದ ಬಂಧನವಿಲ್ಲವೋ, ನಾಮ–ರೂಪಗಳಿಲ್ಲವೋ, ಆದರೂ ಜಗತ್ತಿನ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಅವತಾರ ತಾಳುತ್ತಾರೋ ಅಂತಹವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ತಸ್ಮೈ ನಮಃ ಪರೇಶಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಣೇಽನಂತಶಕ್ತಯೇ | ಅರೂಪಾಯೋರುರೂಪಾಯ ನಮ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ್ಮಣೇ || ೮ ||

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನೋಟ

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ, ಗಜೇಂದ್ರ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ‘ಜೀವ’, ಮೊಸಳೆ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ‘ಅಹಂಕಾರ’ ಅಥವಾ ‘ಕರ್ಮಗಳ ಬಂಧನ’. ಸರೋವರವೆಂದರೆ ಈ ಲೌಕಿಕ ಜಗತ್ತು. ನಾವು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವಾಗ ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡದಿದ್ದಾಗ ಭಗವಂತನನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಬೇಕು ಎಂಬ ಪಾಠವನ್ನು ಈ ಕಥೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಮಾಘ ಮಾಸದ ಸಂಬಂಧದ ಕೊಂಡಿಗಳು

ಗಜೇಂದ್ರ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೂ ಮಾಘ ಮಾಸಕ್ಕೂ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಬಂಧಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

• ಶರಣಾಗತಿಯ ಸಂದೇಶ: ಗಜೇಂದ್ರನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೊಸಳೆಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಾರೆ ಎಂದು ಅರಿತಾಗ, ಒಂದು ಕಮಲದ ಹೂವನ್ನು ಸೊಂಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು “ಆದಿಮೂಲ”ನಾದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಕೂಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮಾಘ ಮಾಸವು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತೊರೆದು ದೈವಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗುವ ಕಾಲವಾಗಿದೆ.
• ಮಾಘ ಸ್ನಾನದ ಫಲ: ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಗಜೇಂದ್ರ ಮೋಕ್ಷದ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಗಜೇಂದ್ರನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಜಲದ ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿತೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಭಕ್ತರಿಗೂ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಸಾಗರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
• ವಿಷ್ಣು ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥ: ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಜೇಂದ್ರನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿಷ್ಣುವು ಗರುಡಾರೂಢನಾಗಿ ಬಂದು ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರದಿಂದ ಮೊಸಳೆಯನ್ನು ಕೊಂದು ಗಜೇಂದ್ರನಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ ನೀಡಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ಕಥೆಯ ಶ್ರವಣ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುವ ದಾರಿ.

ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರು ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದಿಗ್ಗಜರು. ಅವರು ಭಾಗವತದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೂ ತಲುಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ಗಜೇಂದ್ರ ಮೋಕ್ಷ’ ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಾದಿರಾಜರ ಗಜೇಂದ್ರ ಮೋಕ್ಷ

ವಾದಿರಾಜರು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗಜೇಂದ್ರನ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಗವಂತನ ಭಕ್ತ ಪರಾಧೀನತೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆರ್ದ್ರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮೊಸಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿ ಬಳಲಿದ ಗಜೇಂದ್ರನು, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಬಾಂಧವರ ಸಹಾಯ ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಅರಿತಾಗ ಭಗವಂತನನ್ನು ಕರೆಯುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ವಾದಿರಾಜರು ಬಹಳ ಸೊಗಸಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಆದಿಮೂಲನ ಸ್ಮರಣೆ: ಗಜೇಂದ್ರನು “ಆದಿಮೂಲ” ಎಂದು ಕೂಗಿದಾಗ, ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶ್ರೀಹರಿಯು ತನ್ನ ಮೇಲು ಹೊದಿಕೆಯನ್ನೂ ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಆತುರವಾಗಿ ಗರುಡನ್ನೇರಿ ಬಂದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ವಾದಿರಾಜರು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಸರಳ ಕನ್ನಡ: ಸಂಸ್ಕೃತದ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಪದಗಳಿಗಿಂತ ಸರಳವಾದ, ಭಕ್ತಿಪ್ರಧಾನವಾದ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಬಳಸಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನ ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
• ದಾಸರ ಪದದ ಶೈಲಿ: ಗಜೇಂದ್ರನ ಮೊರೆಯನ್ನು ಆಲಿಸುವ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾದಿರಾಜರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಛಾಪು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ವಾದಿರಾಜರ ಈ ಕೃತಿಯು ಕೇವಲ ಕಾವ್ಯವಲ್ಲ, ಅದು ಶರಣಾಗತಿ ತತ್ವದ ಸಾಕಾರ ರೂಪ. ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವಾದಿರಾಜರು ರಚಿಸಿದ ಈ ಪದಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದರಿಂದ ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ.

ವಾದಿರಾಜರು ರಚಿಸಿದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗಜೇಂದ್ರ ಮೋಕ್ಷದ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಲಿಂಕ್: https://www.youtube.com/watch?v=hpE8jFvZKmo 

ಲೇಖನ- ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಠ