ಇದೇ ಜನವರಿ 19ನೇ ತಾರೀಕಿನಿಂದ ಮಾಘ ಮಾಸದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 17ನೇ ತಾರೀಕಿನ ತನಕ ಮಾಘ ಮಾಸವೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ‘ಮಾಘಸ್ನಾನ’ ಎಂಬುದು ವಿಶೇಷವಾದದ್ದು. ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮಾಘ ಮಾಸಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಅಂದಹಾಗೆ “ಮಾಘಸ್ನಾನ” ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಶಾರೀರಿಕ ಶುದ್ಧಿಯಲ್ಲ, ಅದು ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆತ್ಮದ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಈ ಕುರಿತಾದ ಸಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಮಾಘ ಸ್ನಾನ: ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ
ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಪುರಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖ
ಮಾಘ ಮಾಸವು ಚಾಂದ್ರಮಾನ ವರ್ಷದ ಹನ್ನೊಂದನೇ ತಿಂಗಳು. ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಮಕರ ರಾಶಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದು ಗಂಗಾ, ಯಮುನಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದೃಶ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಪದ್ಮಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಸ್ನಾನವು ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗ ಮಾಡಿದಷ್ಟೇ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದರು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ನಡುವಿನ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಮಾಘ ಸ್ನಾನದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ
- ಪಾಪ ವಿಮೋಚನೆ: ಅರಿತೋ ಅಥವಾ ಅರಿಯದೆಯೋ ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳು ಮಾಘ ಮಾಸದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನದಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.
- ಆರೋಗ್ಯ ವೃದ್ಧಿ: ಶೀತ ಕಾಲದ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಸುಕಿನ ಜಾವದ ತಣ್ಣೀರು ಸ್ನಾನವು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ದೇಹಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಪುಣ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿ: “ಮಾಘೇ ಸ್ನಾನಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ” ಎಂದು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅನುಗ್ರಹ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ವಿಧಾನಗಳು (ನಿಯಮಗಳು)
ಮಾಘ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು:
- ಸಮಯ: ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅಂದರೆ ‘ಅರುಣೋದಯ’ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ. (ಬೆಳಗ್ಗೆ 4ರಿಂದ 5.30 ರ ಒಳಗೆ).
- ಸ್ಥಳ: ನದಿ, ಕೆರೆ ಅಥವಾ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ. ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಗಂಗಾ ನದಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬಹುದು.
- ಸಂಕಲ್ಪ: ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಬಹುದು:
“ಮಾಘಮಾಸೇ ರವಿರ್ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಗಂಗಾಯಾಸ್ತಟಸಂಸ್ಥಿತೇ | ಸ್ನಾತೋಹಂ ವಿಧಿವದ್ದೇವ ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದಾತ್ಸುಖೀ ಭವ ||” - ಆಹಾರ: ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸತ್ವಯುತವಾದ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಬೇಕು. ಕೆಲವರು ಈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊತ್ತು ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ ರಾತ್ರಿ ಲಘು ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ದಾನ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ
ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ದಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅಕ್ಷಯ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು:
- ಎಳ್ಳು ದಾನ: ಎಳ್ಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಎಳ್ಳು ಮಿಶ್ರಿತ ನೀರನ್ನು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದು ವಿಶೇಷ.
- ವಸ್ತ್ರ ದಾನ: ಚಳಿಗಾಲವಾದ್ದರಿಂದ ಬಡವರಿಗೆ ಕಂಬಳಿ, ಉಣ್ಣೆಯ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ.
- ಅನ್ನದಾನ: ಹಸಿದವರಿಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡುವುದು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಫಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನ.
- ದೀಪ ದಾನ: ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆಯ ಮುಂದೆ ದೀಪ ಬೆಳಗುವುದು ಶುಭದಾಯಕ.
ಬೆಳ್ಳಿ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಬಳಕೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹಿಂದಿನ ಆರೋಗ್ಯ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ರಹಸ್ಯ
ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳು
- ವಸಂತ ಪಂಚಮಿ: ವಿದ್ಯಾಧಿದೇವತೆ ಸರಸ್ವತಿಯ ಆರಾಧನೆ.
- ರಥಸಪ್ತಮಿ: ಸೂರ್ಯ ದೇವನ ಜನ್ಮದಿನ. ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಬೀಳುವ ಈ ದಿನದ ಸ್ನಾನ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ.
- ಭೀಷ್ಮಾಷ್ಟಮಿ: ಭೀಷ್ಮ ಪಿತಾಮಹರು ಸ್ವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟ ದಿನ (ತರ್ಪಣ ಅರ್ಪಿಸಲು ಸೂಕ್ತ).
- ಮಾಘ ಪೂರ್ಣಿಮೆ: ಮಾಘ ಸ್ನಾನದ ವ್ರತ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಪವಿತ್ರ ದಿನ.
ಮಾಘ ಸ್ನಾನವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು, ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ದಯಾಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.
ಕೊನೆಮಾತು: ಇದು ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖ ಆಗಿರುವ ಆಚರಣೆ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ “ಬಲವಂತದ ಮಾಘಸ್ನಾನ” ಕೂಡದು. ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ದೇಹ ಸ್ಥಿತಿ, ನಂಬಿಕೆ ಎಲ್ಲವೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಗಣನೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಚಳಿಗಾಲ ಹಾಗೂ ನಸುಕಿನ ಸಮಯವಾದ್ದರಿಂದ ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮವನ್ನಾದರೂ ಅನುಸರಿಸಬಹುದು. ಶ್ರದ್ಧೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ದೇಹ ಸ್ಥಿತಿ- ಆರೋಗ್ಯ, ಅವಕಾಶ ಹಾಗೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು “ಮಾಘಸ್ನಾನ”ವನ್ನು ಮಾಡಿ.
ಲೇಖನ- ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಠ
