ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಕಳೆದರೂ ಮಾಸದ ತಂಜಾವೂರು ಬೃಹದೀಶ್ವರನ ಸೌಂದರ್ಯ

ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹೆಸರು ಬೃಹದೀಶ್ವರ. ಬಿಡಿಸಿ ಬರೆದರೆ ಬೃಹತ್ ಈಶ್ವರ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಅಲ್ಲಿ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೆ ಬೆರಗಾಗಿ, ಶರಣಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಏನೆಲ್ಲ ಬೇಕೋ ಆ ಎಲ್ಲವೂ ಇರುವಂಥ ತಂಜಾವೂರಿನ ಬೃಹದೀಶ್ವರನನ್ನು ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸೋಣ. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ತಂಜಾವೂರು ಕಲೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಬೀಡು. ಇಲ್ಲಿನ ಆಕಾಶದೆತ್ತರದ ಗೋಪುರ, ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲ, ಅವು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉಸಿರು. ಬೃಹದೀಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ (Dakshina Meru- ದಕ್ಷಿಣ ಮೇರು) ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದಿಂದ ಭಾರತದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.

1. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಚೋಳರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೆಮ್ಮೆ

ಕ್ರಿ.ಶ. 1003 ರಿಂದ 1010ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚೋಳ ರಾಜವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೊರೆ ಮೊದಲ ರಾಜರಾಜ ಚೋಳ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ.

• ಹೆಸರಿನ ಮಹಿಮೆ: ರಾಜರಾಜ ಚೋಳನು ಇದನ್ನು ‘ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಂ’ ಎಂದು ಕರೆದ. ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರಾಠರು ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ‘ಬೃಹದೀಶ್ವರ’ ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯಾಯಿತು.
• ಶಾಸನಗಳ ಕಣಜ: ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾವಿರಾರು ಶಾಸನಗಳಿವೆ. ಇವು ಕೇವಲ ರಾಜನ ಜಯಘೋಷಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ನರ್ತಕಿಯರು, ಸಂಗೀತಗಾರರು, ಬಡಗಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ದಾನ ನೀಡಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಹೆಸರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಅಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಂತಿದೆ.

2. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅದ್ಭುತಗಳು: ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ ಕವಿತೆ

ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ತಂಜಾವೂರಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ 100 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಲ್ಲ. ಸುಮಾರು 1.3 ಲಕ್ಷ ಟನ್ ತೂಕದ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಅನ್ನು ಆನೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮೈಲುಗಳ ದೂರದಿಂದ ತರಲಾಗಿತ್ತು.

• ವಿಮಾನ ಗೋಪುರ: ಈ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರವು 216 ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಎಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೋಪುರದ ನೆರಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೀಳದಂತೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.
• ಬ್ರಹ್ಮ ಕಲ್ಲು (Kumbam): ಗೋಪುರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲು ಸುಮಾರು 80 ಟನ್ ತೂಕದ್ದಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕ್ರೇನ್ ಇಲ್ಲದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, 6 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಮಣ್ಣಿನ ರಸ್ತೆಯನ್ನು (Incline plane) ನಿರ್ಮಿಸಿ ಆನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆ ಕಲ್ಲನ್ನು ಮೇಲೆ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು ಎನ್ನುವುದು ಇಂದಿಗೂ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿಯ ವಿಷಯ.

ಪಶುಪತಿನಾಥನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅರ್ಚಕರು; ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿಗೆ ಜ್ಯೋತಿಷಿ ವಿಠ್ಠಲ್ ಭಟ್ ಅವರಿಂದ ವಿಶೇಷ ಸಂಕಲ್ಪ

3. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು ನಂದಿಯ ಮಹಿಮೆ

ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನೀವು ಮೊದಲು ಕಾಣುವುದು ಬೃಹತ್ ನಂದಿ ವಿಗ್ರಹ.

• ನಂದಿಯ ಜಾಗೃತಿ: ಸುಮಾರು 13 ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ 16 ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಈ ನಂದಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ನಂದಿಯು ‘ಪ್ರತೀಕ್ಷೆ’ಯ ಸಂಕೇತ. ಶಿವನ ಆಜ್ಞೆಗಾಗಿ ಕಾಯುವ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
• ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಶಿವಲಿಂಗ: ಒಳಗಿರುವ ಶಿವಲಿಂಗವು ಸುಮಾರು 29 ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಶಿವಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕಂಪನಗಳು (Vibrations) ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಶಿವನನ್ನು ‘ಬೃಹದೀಶ್ವರ’ ಅಥವಾ ‘ಪೆರುವುಡೈಯಾರ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

4. ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಸಂಭ್ರಮ

ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ದಿನ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.

• ನಾಟ್ಯಾಂಜಲಿ ಉತ್ಸವ: ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಹೆಸರಾಂತ ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೃತ್ಯ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಿವನು ನೃತ್ಯದ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ್ದರಿಂದ (ನಟರಾಜ), ಈ ನೃತ್ಯೋತ್ಸವವು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದುದು.
• ಅಭಿಷೇಕಗಳು: ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಮಹಾಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಹಾಲಿನ ಅಭಿಷೇಕ, ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇಡೀ ಆವರಣವು ಲಕ್ಷಾಂತರ ದೀಪಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

5. ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ: ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ?

ದರ್ಶನದ ಸಮಯ:

• ಬೆಳಗ್ಗೆ 6ರಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 12.30 ರವರೆಗೆ.
• ಸಂಜೆ 4ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ 8.30 ರವರೆಗೆ.
  (ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ಸಮಯ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ).

ತಲುಪುವ ಹಾದಿ:

• ವಿಮಾನ: ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ (Trichy), ಇದು ತಂಜಾವೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 60 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
• ರೈಲು: ತಂಜಾವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ನೇರ ರೈಲುಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ.
• ರಸ್ತೆ: ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 400 ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿದ್ದು, ಬಸ್ ಅಥವಾ ಸ್ವಂತ ವಾಹನದ ಮೂಲಕ 7-8 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು.

ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಯಿಂದ ತ್ರಿಶೂಲದವರೆಗೆ ಶಿವನ ರೂಪ ಸಾರುವ ಜೀವನ ಪಾಠಗಳು

6. ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷಗಳು 

ಕೊನೆಮಾತು

ಬೃಹದೀಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಲ್ಲ, ಅದು ಹಿರಿಯರ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕೈಗನ್ನಡಿ. ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಆ ಭವ್ಯವಾದ ವಿಮಾನ ಗೋಪುರದ ಮುಂದೆ ನಿಂತರೆ, ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಅಹಂಕಾರ ಮರೆತು ದೈವತ್ವಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಲೇಖನ– ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಠ