ಇದೇ ಏಪ್ರಿಲ್ 21ನೇ ತಾರೀಕು ಶಂಕರ ಜಯಂತಿ. ಶಂಕರರ ಜನನ ಆದದ್ದು ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಪಂಚಮಿಯ ದಿನ. ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನವು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಾಲಘಟ್ಟ. ಸನಾತನ ಧರ್ಮವು ಆಂತರಿಕ ಕಲಹಗಳು, ಮೌಢ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ನೂರಾರು ಪಂಥಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲವದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇವತ್ತಿಗೆ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಭಾರತ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ದೇಶದ ಸಮಗ್ರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಭೂಪಟವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಚೇತನ ಶ್ರೀ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು. ಅವರು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ದಾರ್ಶನಿಕರಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಯಭಾರಿ.
ಅವತಾರ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯದ ಪವಾಡಗಳು
ಕೇರಳದ ಪವಿತ್ರ ಪೂರ್ಣಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲಟಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಶಿವಗುರು ಮತ್ತು ಆರ್ಯಾಂಬೆ ಎಂಬ ದಂಪತಿಗೆ ಶಂಕರರು ಜನಿಸಿದರು. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವಾಗಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಶಿವನೇ ಇವರ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನೆಂಬ ಸಂತೋಷ ಆ ದಂಪತಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ಶಂಕರರ ಜನನ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದರೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಕಾಲ ಕ್ರಿ.ಶ. 788. ಅವರು ಜನಿಸಿದ್ದು ವೈಶಾಖ ಶುದ್ಧ ಪಂಚಮಿಯಂದು.
ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಶಂಕರರು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು:
- ಏಕಸಂಧಿಗ್ರಾಹಿ: ಒಮ್ಮೆ ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು ಮರೆಯದ ಅದ್ಭುತ ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿ ಅವರದಾಗಿತ್ತು. ಎಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಅವರು ನಾಲ್ಕೂ ವೇದಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರು.
- ಕನಕಧಾರಾ ಸ್ತೋತ್ರ: ಒಮ್ಮೆ ಬಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮಹಿಳೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದಾಗ, ಆಕೆ ನೀಡಲು ಏನೂ ಇಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಒಣ ಬೆಟ್ಟದ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿಯನ್ನು ನೀಡಿದಳು. ಆಕೆಯ ದಾರಿದ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಮನ ಮಿಡಿದ ಶಂಕರರು ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ‘ಕನಕಧಾರಾ ಸ್ತೋತ್ರ’ ರಚಿಸಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆಕೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರದ ಮಳೆಯೇ ಸುರಿಯಿತು.
ಸನ್ಯಾಸ ಸ್ವೀಕಾರ ಮತ್ತು ಗುರುಗಳ ಭೇಟಿ
ಶಂಕರರಿಗೆ ಲೌಕಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ತಾಯಿಯ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಸನ್ಯಾಸ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅವರು ಒಂದು ಪವಾಡದ ಮೊರೆ ಹೋದರು. ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಮೊಸಳೆಯು ಅವರ ಕಾಲನ್ನು ಹಿಡಿದಾಗ, “ಅಮ್ಮಾ, ಈಗಲಾದರೂ ನನಗೆ ಸನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡು, ಇದು ನನ್ನ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಾಗಲಿ” ಎಂದರು. ಮಗನ ಪ್ರಾಣ ಉಳಿದರೆ ಸಾಕೆಂದು ತಾಯಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಮೊಸಳೆ ಕಾಲನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿತು.
ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ ಸಾರ
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಬೋಧನೆಯ ತಿರುಳು ‘ಅದ್ವೈತ’. ಅಂದರೆ ಎರಡಲ್ಲದ್ದು, ಒಂದೇ ಆಗಿರುವುದು.
- ಜೀವ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ: ಮನುಷ್ಯನ ಆತ್ಮ (ಜೀವ) ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ. ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಿ ನಾವು ಬೇರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಜ್ಞಾನೋದಯವಾದಾಗ “ನಾನೇ ಬ್ರಹ್ಮ” (ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ) ಎಂಬ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ.
- ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಮಾಯೆ: “ಬ್ರಹ್ಮ ಸತ್ಯಂ ಜಗನ್ಮಿಥ್ಯಾ”. ಇಲ್ಲಿ ಮಿಥ್ಯ ಎಂದರೆ ಅಸತ್ಯ ಎಂದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುವಂಥದ್ದು. ಶಾಶ್ವತವಾದುದು ಕೇವಲ ಬ್ರಹ್ಮವೊಂದೇ.
ಕಾಶಿಯ ಮನೀಷಾ ಪಂಚಕಂ: ಸಮಾನತೆಯ ಪಾಠ
ಶಂಕರರ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಘಟನೆ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇದು ಅದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕದ ಮಾತಲ್ಲ, ಅದು ಅನುಭವದ ಸತ್ಯ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿತು.
ಒಮ್ಮೆ ಶಂಕರರು ಗಂಗಾ ಸ್ನಾನ ಮುಗಿಸಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಎದುರಿನಿಂದ ನಾಲ್ಕು ನಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಚಂಡಾಲನು ಬಂದ. ಶಂಕರರ ಶಿಷ್ಯರು ಆತನನ್ನು “ದೂರ ಸರಿಯಿರಿ” ಎಂದಾಗ ಆತ ಕೇಳಿದ: “ಎಲೈ ಯತಿಯೇ, ನೀನು ದೂರ ಸರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಈ ದೇಹವನ್ನೋ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಆಗಿರುವ ಆತ್ಮವನ್ನೋ? ಗಂಗೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ಮದ್ಯದ ಹಳ್ಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆಯೇ?”
ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ ಶಂಕರರಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು. ತಾನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಅದ್ವೈತವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಾಣುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರಿತ ಅವರು, ಆತನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಮರುಕ್ಷಣವೇ ಆ ಚಂಡಾಲನು ಅದೃಶ್ಯನಾಗಿ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಶಿವನು ದರ್ಶನ ನೀಡಿದನು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಂಕರರು ರಚಿಸಿದ್ದೇ ‘ಮನೀಷಾ ಪಂಚಕಂ’.
ಶ್ರೀ ಶಂಕರರ ಕೃತಿಗಳ ಸಮಗ್ರ ಪಟ್ಟಿ
ಶಂಕರರು ಮಾಡಿದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ ಅಪ್ರತಿಮವಾದುದು.
ಭಾಷ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳು
- ಪ್ರಸ್ಥಾನತ್ರಯ ಭಾಷ್ಯ: ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರ, ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ 10 ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಿಗೆ (ಈಶ, ಕೇನ, ಕಠ, ಪ್ರಶ್ನ, ಮುಂಡಕ, ಮಾಂಡೂಕ್ಯ, ಐತರೇಯ, ತೈತ್ತಿರೀಯ, ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಮತ್ತು ಛಾಂದೋಗ್ಯ) ನೀಡಿದ ವಿವರಣೆ.
- ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ ಭಾಷ್ಯ: ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆ.
ಪ್ರಕರಣ ಗ್ರಂಥಗಳು
- ವಿವೇಕಚೂಡಾಮಣಿ: ಮುಮುಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ.
- ಆತ್ಮಬೋಧ ಮತ್ತು ತತ್ವಬೋಧ: ವೇದಾಂತದ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳ ಪರಿಚಯ.
- ಉಪದೇಶ ಸಾಹಸ್ರಿ: ಸಾವಿರ ಉಪದೇಶಗಳ ಸಂಗ್ರಹ.
- ಅಪರೋಕ್ಷಾನುಭೂತಿ: ಆತ್ಮದ ನೇರ ಅನುಭವದ ಕುರಿತು.
ಸ್ತೋತ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ
- ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ: ವೈರಾಗ್ಯದ ಮಹತ್ವ ಸಾರುವ ಸ್ತೋತ್ರ.
- ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರಿ: ಶಕ್ತಿಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಕಾವ್ಯ.
- ಕನಕಧಾರಾ ಸ್ತೋತ್ರ: ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ.
- ಶಿವಾನಂದ ಲಹರಿ: ಶಿವನ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ.
- ಗಣೇಶ ಪಂಚರತ್ನಂ, ಶಾರದಾ ಭುಜಂಗ ಪ್ರಯಾತ ಸ್ತೋತ್ರ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನರಸಿಂಹ ಕರಾವಲಂಬ ಸ್ತೋತ್ರ.
ಚತುರಾಮ್ನಾಯ ಮಠಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಏಕತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಶಂಕರರು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪೀಠಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು:
- ದಕ್ಷಿಣ – ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾ ಪೀಠ (ಕರ್ನಾಟಕ): ಯಜುರ್ವೇದದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ.
- ಪಶ್ಚಿಮ – ದ್ವಾರಕಾ ಶಾರದಾ ಪೀಠ (ಗುಜರಾತ್): ಸಾಮವೇದದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ.
- ಉತ್ತರ – ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಠ (ಉತ್ತರಾಖಂಡ): ಅಥರ್ವ ವೇದದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ.
- ಪೂರ್ವ – ಗೋವರ್ಧನ ಮಠ (ಒಡಿಶಾ): ಋಗ್ವೇದದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ.
ಅಂತ್ಯಕಾಲ
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಕೇವಲ 32 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರು. ಕ್ರಿ.ಶ. 820ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಅವರು ಹಿಮಾಲಯದ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಕೇದಾರನಾಥಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿ, ದೈಹಿಕ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸಶರೀರವಾಗಿ ಪರಶಿವನಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯರಾದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿರ್ವಾಣ ಷಟ್ಕಂ (ಸಂಪೂರ್ಣ)
ಮತ್ತೆ ಆರಂಭ ಬಿಂದುವಿಗೆ ಬಂದರೆ, ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದು, ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿದ್ದ ಗೋವಿಂದ ಭಗವತ್ಪಾದರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಅವರಿಂದ ಸನ್ಯಾಸ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದರು. ಗುರುಗಳು “ನೀನು ಯಾರು?” ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಶಂಕರರು ನೀಡಿದ ಉತ್ತರವೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ‘ನಿರ್ವಾಣ ಷಟ್ಕಂ’.
ಶ್ಲೋಕ 1:
ಮನೋಬುದ್ಧ್ಯಹಂಕಾರ ಚಿತ್ತಾನಿ ನಾಹಂ ನ ಚ ಶ್ರೋತ್ರಜಿಹ್ವೇ ನ ಚ ಘ್ರಾಣನೇತ್ರೇ |
ನ ಚ ವ್ಯೋಮ ಭೂಮಿರ್ನ ತೇಜೋ ನ ವಾಯುಃ ಚಿದಾನಂದ ರೂಪಃ ಶಿವೋಹಂ ಶಿವೋಹಂ ||
(ತಾತ್ಪರ್ಯ: ನಾನು ಮನಸ್ಸಲ್ಲ, ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲ, ಅಹಂಕಾರವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಚಿತ್ತವೂ ಅಲ್ಲ. ನಾನು ಕಿವಿ, ನಾಲಿಗೆ, ಮೂಗು ಅಥವಾ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲ. ನಾನು ಆಕಾಶವಲ್ಲ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲ ಅಥವಾ ಗಾಳಿಯಲ್ಲ. ನಾನು ಕೇವಲ ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಆನಂದ ಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಶಿವನು.)
ಶ್ಲೋಕ 2:
ನ ಚ ಪ್ರಾಣಸಂಜ್ಞೋ ನ ವೈ ಪಂಚವಾಯುಃ ನ ವಾ ಸಪ್ತಧಾತುರ್ನ ವಾ ಪಂಚಕೋಶಃ |
ನ ವಾಕ್ಪಾಣಿಪಾದೌ ನ ಚೋಪಸ್ಥಪಾಯೂ ಚಿದಾನಂದ ರೂಪಃ ಶಿವೋಹಂ ಶಿವೋಹಂ ||
(ತಾತ್ಪರ್ಯ: ನಾನು ಪ್ರಾಣವಲ್ಲ, ಐದು ವಿಧದ ವಾಯುಗಳಲ್ಲ. ನಾನು ದೇಹದ ಏಳು ಧಾತುಗಳಲ್ಲ ಅಥವಾ ಐದು ಕೋಶಗಳಲ್ಲ. ನಾನು ಮಾತನಾಡುವ ಅಂಗ, ಕೈ, ಕಾಲು ಅಥವಾ ವಿಸರ್ಜನಾಂಗಗಳೂ ಅಲ್ಲ. ನಾನು ಆನಂದ ಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಶಿವನು.)
ಶ್ಲೋಕ 3:
ನ ಮೇ ದ್ವೇಷರಾಗೌ ನ ಮೇ ಲೋಭಮೋಹೌ ಮದೋ ನೈವ ಮೇ ನೈವ ಮಾತ್ಸರ್ಯಭಾವಃ |
ನ ಧರ್ಮೋ ನ ಚಾರ್ಥೋ ನ ಕಾಮೋ ನ ಮೋಕ್ಷಃ ಚಿದಾನಂದ ರೂಪಃ ಶಿವೋಹಂ ಶಿವೋಹಂ ||
(ತಾತ್ಪರ್ಯ: ನನಗೆ ದ್ವೇಷವಾಗಲಿ, ರಾಗವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ನನಗೆ ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಮದ ಅಥವಾ ಮಾತ್ಸರ್ಯಗಳಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಅಥವಾ ಮೋಕ್ಷ ಎಂಬ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಹಂಗೂ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಶಿವನು.)
ಶ್ಲೋಕ 4:
ನ ಪುಣ್ಯಂ ನ ಪಾಪಂ ನ ಸೌಖ್ಯಂ ನ ದುಃಖಂ ನ ಮಂತ್ರೋ ನ ತೀರ್ಥಂ ನ ವೇದಾ ನ ಯಜ್ಞಾಃ |
ಅಹಂ ಭೋಜನಂ ನೈವ ಭೋಜ್ಯಂ ನ ಭೋಕ್ತಾ ಚಿದಾನಂದ ರೂಪಃ ಶಿವೋಹಂ ಶಿವೋಹಂ ||
(ತಾತ್ಪರ್ಯ: ನನಗೆ ಪುಣ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಪಾಪವೂ ಇಲ್ಲ. ಸುಖವೂ ಇಲ್ಲ, ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ. ನನಗೆ ಮಂತ್ರಗಳಾಗಲಿ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳಾಗಲಿ, ವೇದಗಳಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಯಜ್ಞಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಾನು ಅನುಭವಿಸುವ ವಸ್ತುವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅನುಭವಿಸುವವನೂ ಅಲ್ಲ. ನಾನು ಶಿವಸ್ವರೂಪಿ.)
ಶ್ಲೋಕ 5:
ನ ಮೃತ್ಯುರ್ನ ಶಂಕಾ ನ ಮೇ ಜಾತಿಭೇದಃ ಪಿತಾ ನೈವ ಮೇ ನೈವ ಮಾತಾ ನ ಜನ್ಮ |
ನ ಬಂಧುರ್ನ ಮಿತ್ರಂ ಗುರುರ್ನೈವ ಶಿಷ್ಯಃ ಚಿದಾನಂದ ರೂಪಃ ಶಿವೋಹಂ ಶಿವೋಹಂ ||
(ತಾತ್ಪರ್ಯ: ನನಗೆ ಮೃತ್ಯುವಿನ ಭಯವಿಲ್ಲ, ಸಂಶಯಗಳಿಲ್ಲ, ಜಾತಿ ಭೇದಗಳಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ತಂದೆ–ತಾಯಿಗಳಿಲ್ಲ, ಜನ್ಮವೂ ಇಲ್ಲ. ನನಗೆ ಬಂಧುಗಳಿಲ್ಲ, ಮಿತ್ರರಿಲ್ಲ, ಗುರುಗಳಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಶಿಷ್ಯರೂ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಕೇವಲ ಆನಂದ ಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಶಿವನು.)
ಶ್ಲೋಕ 6:
ಅಹಂ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪೋ ನಿರಾಕಾರ ರೂಪೋ ವಿಭುತ್ವಾಚ್ಚ ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವೇಂದ್ರಿಯಾಣಾಮ್ |
ನ ಚಾಸಂಗತಂ ನೈವ ಮುಕ್ತಿರ್ನ ಮೇಯಃ ಚಿದಾನಂದ ರೂಪಃ ಶಿವೋಹಂ ಶಿವೋಹಂ ||
(ತಾತ್ಪರ್ಯ: ನಾನು ವಿಕಲ್ಪಗಳಿಲ್ಲದವನು, ನಿರಾಕಾರನು. ನಾನು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ಯಾವುದರ ಅಂಟೂ ಇಲ್ಲ, ಬಂಧನವೂ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಮುಕ್ತಿಯೂ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ನಾನು ಚಿದಾನಂದ ರೂಪಿಯಾದ ಶಿವನು.)
ಶಂಕರರ ಪ್ರಧಾನ ಸ್ಮರಣೆ ಶ್ಲೋಕ:
ಶ್ರುತಿಸ್ಮೃತಿಪುರಾಣಾನಾಮಾಲಯಂ ಕರುಣಾಲಯಮ್ | ನಮಾಮಿ ಭಗವತ್ಪಾದಶಂಕರಂ ಲೋಕಶಂಕರಮ್ ||
ಅರ್ಥ: ಯಾರು ವೇದ (ಶ್ರುತಿ), ಸ್ಮೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳೆಂಬ ಜ್ಞಾನನಿಧಿಗೆ ಆಶ್ರಯತಾಣವಾಗಿದ್ದಾರೋ, ಯಾರು ಕರುಣೆಯ ಸಾಗರವಾಗಿದ್ದಾರೋ ಮತ್ತು ಯಾರು ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಮಂಗಳವನ್ನು (ಶಂಕರ ಎಂದರೆ ಮಂಗಳವನ್ನು ಮಾಡುವವನು) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅಂತಹ ಭಗವತ್ಪಾದ ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ನಾನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಶಂಕರಂ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯಂ ಕೇಶವಂ ಬಾದರಾಯಣಮ್ | ಸೂತ್ರಭಾಷ್ಯಕೃತೌ ವಂದೇ ಭಗವಂತೌ ಪುನಃ ಪುನಃ ||
ಅರ್ಥ: ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ವೇದವ್ಯಾಸರಿಗೂ (ಬಾದರಾಯಣ) ಮತ್ತು ಆ ಸೂತ್ರಗಳಿಗೆ ಅದ್ವೈತ ಭಾಷ್ಯವನ್ನು ಬರೆದ ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೂ ನಾನು ಪದೇ ಪದೇ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಹರಿ-ಹರರ ಸ್ವರೂಪಗಳೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
ಕೊನೆ ಮಾತು
2026 ಏಪ್ರಿಲ್ 21ರ ಈ ಶಂಕರ ಜಯಂತಿಯಂದು ನಾವು ಆದಿ ಶಂಕರರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸೋಣ. ಜಾತಿ, ಮತಗಳ ಭೇದ ಮರೆತು ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಕಾಣುವ ಅವರ ಅದ್ವೈತ ದರ್ಶನವು ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಜನರನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದ ಈ ‘ಜಗದಗುರು’ವಿನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನುಸ್ಮರಿಸೋಣ.
ಲೇಖನ- ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಠ
