ಬೆಳ್ಳಿ ಲೋಹದ ಬಳಕೆ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ತಟ್ಟೆ, ಲೋಟ, ತಂಬಿಗೆ, ಚಮಚ, ಗಿಂಡಿ ಹಾಗೂ ದೇವರ ಪೂಜೆಗೆ ಬಳಸುವ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಹೀಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಬಳಕೆ ಯಥೇಚ್ಚವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳ್ಳಿಯು (Silver) ಕೇವಲ ಆಭರಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೋಹವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜವಂಶಸ್ಥರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಾಮಾನ್ಯರವರೆಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದು ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ.
ಆಯುರ್ವೇದದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ‘ರಜತ’ದ ಮಹಿಮೆ
ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಗುಣಧರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ ಅದರ ಶೀತಲತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವರ್ಧಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ:
ಶ್ಲೋಕ: “ರಜತಂ ಶೀತಲಂ ಸ್ವಾದಿ ಕಷಾಯಂ ಲೇಖನಂ ತಥಾ | ವಯಃಸ್ಥಾಪನಮಗ್ರ್ಯಂ ಚ ಗ್ರಹಪೀಡಾವಿನಾಶನಮ್ ||”
(ಆಧಾರ: ಭಾವಪ್ರಕಾಶ ನಿಘಂಟು)
ಅರ್ಥ: ಬೆಳ್ಳಿಯು ತಂಪು ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮಧುರ ಹಾಗೂ ಕಷಾಯ ರಸಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಹದ ಅನಗತ್ಯ ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಕಫವನ್ನು ಕರಗಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ವಯಸ್ಸಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಿ (Anti-aging) ಯೌವನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರಹಗತಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾನಸಿಕ ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಇದರ ಪ್ರಭಾವ:
- ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಂಟಿ-ಬಯೋಟಿಕ್: ಬೆಳ್ಳಿಯು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ವಿರೋಧಿ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೆಳ್ಳಿ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ನೀರನ್ನು ಇರಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಹಾನಿಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
- ಪಿತ್ತ ದೋಷದ ಶಮನ: ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ (ಪಿತ್ತ) ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬೆಳ್ಳಿಯ ತಂಪು ಗುಣ ಸಹಕಾರಿ.
- ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ: ಬೆಳ್ಳಿಯ ಅಂಶಗಳು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಸೇರಿದಾಗ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ (Immunity) ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಚಮಚದಲ್ಲಿ ಜೇನುತುಪ್ಪ ಅಥವಾ ಔಷಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ.
- ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ: ಇದು ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು (Metabolism) ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.
ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ: ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರನ ಅನುಗ್ರಹ
ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಲೋಹವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕ.
ಶ್ಲೋಕ: “ದಧಿಶಂಖತುಷಾರಾಭಂ ಕ್ಷೀರೋದಾರ್ಣವ ಸಂಭವಮ್ | ನಮಾಮಿ ಶಶಿನಂ ಸೋಮಂ ಶಂಭೋರ್ಮುಕುಟ ಭೂಷಣಮ್ ||”
ಅರ್ಥ: ಚಂದ್ರನು ಮೊಸರು, ಶಂಖ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನಂತೆ ಬೆಳ್ಳಗಿರುವವನು. ಬೆಳ್ಳಿಯು ಸಹ ಇದೇ ಶುಭ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಜಾತಕದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ದೋಷಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
- ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿ: ಚಂದ್ರನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಧಿಪತಿ. ಬೆಳ್ಳಿಯ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆ, ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಕೋಪ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ಸಮೃದ್ಧಿ: ಬೆಳ್ಳಿಯು ಶುಕ್ರನ ಸಂಕೇತವೂ ಹೌದು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಬಳಕೆ ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸಕಾರಾತ್ಮಕತೆ: ಪೂಜೆ ಅಥವಾ ಊಟಕ್ಕೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಾತ್ರೆ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಕಂಪನಗಳು (Positive Vibrations) ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ.
ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ (ಬಸುರಿಯಾದವರಿಗೆ) ಬೆಳ್ಳಿ ತಟ್ಟೆಯ ಭೋಜನ
ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬೆಳ್ಳಿ ರಾಮಬಾಣ.
ಶ್ಲೋಕ: “ರಜತ ಪಾತ್ರೆ ಭೋಜನಂ ಚಕ್ಷುಷ್ಯಂ ವಾತಪಿತ್ತಜಿತ್“
ಅರ್ಥ: ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುವುದು ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ (Eyesight) ಹಿತಕಾರಿ ಹಾಗೂ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಾತ-ಪಿತ್ತಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಡುತ್ತದೆ.
- ಸೋಂಕು ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ: ಗರ್ಭಿಣಿಯರಲ್ಲಿ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸೋಂಕುಗಳು ಹರಡದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಬೆಳ್ಳಿ ಸಹಕಾರಿ.
- ಹಾರ್ಮೋನ್ ಸಮತೋಲನ: ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿಯ ತಂಪು ಗುಣವು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
- ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ರಕ್ಷಣೆ: ಆಹಾರದಲ್ಲಿರುವ ಸತ್ವಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಹಾಳಾಗದಂತೆ ಬೆಳ್ಳಿ ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ.
ಕೊನೆಮಾತು
ಬೆಳ್ಳಿಯು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ‘ರಜತ ಭಸ್ಮ’ವನ್ನು ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳ್ಳಿಯ ಲೋಟದಲ್ಲಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದು “ಜಲ ತತ್ವ” ಮತ್ತು “ಚಂದ್ರ ತತ್ವ” ಎರಡನ್ನೂ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಗಮನಿಸಿ: ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಅವು ಶುದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು. ಕೃತಕ ಹೊಳಪು ನೀಡಿದ ಅಥವಾ ಸೀಸದ (Lead) ಮಿಶ್ರಣವಿರುವ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಡಿ. ಶುದ್ಧ ಬೆಳ್ಳಿಯು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಗಾಳಿಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಪ್ಪಾಗುವುದು ಅದರ ನೈಜತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಲೇಖನ- ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಠ
