ಭಕ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನವಾದ ‘ಮುಕುಂದಮಾಲಾ ಸ್ತೋತ್ರ’ದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ. ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಕ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ವಿಶೇಷತೆ ಮತ್ತು ಫಲಶ್ರುತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಗ್ರ ಲೇಖನ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಕರ್ತೃ
ಮುಕುಂದಮಾಲಾ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದವರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹನ್ನೆರಡು ಆಳ್ವಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಕುಲಶೇಖರ ಆಳ್ವಾರರು. ಇವರು ಕೇರಳದ ‘ಚೇರ’ ವಂಶದ ರಾಜರಾಗಿದ್ದರು. ರಾಜರಾಗಿದ್ದರೂ ಇವರ ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಕೊನೆಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ ಭಗವಂತನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ- ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಕಳೆದರು. ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ “ನಾಮಗಳ ಹೂಮಾಲೆ” (ಮಾಲಾ) ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ‘ಮುಕುಂದಮಾಲಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
ಸ್ತೋತ್ರದ ವಿಶೇಷತೆಗಳು
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಕೇವಲ ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲ, ಇದು ಜೀವನದ ಸಾರ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷದ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿದೆ.
- ಶರಣಾಗತಿ ಭಾವ: “ನಾನು ರಾಜನಲ್ಲ, ಪಂಡಿತನಲ್ಲ, ಕೇವಲ ನಿನ್ನ ಪಾದಧೂಳಿ” ಎಂಬ ಅತೀವ ನಮ್ರತೆ ಇಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
- ಸರಳತೆ: ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಇದರ ಶಬ್ದಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತಿವೆ.
- ಲೌಕಿಕ ವೈರಾಗ್ಯ: ಸಂಸಾರದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ‘ಸಾಗರ’ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ, ಅದರಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಮುಕುಂದನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯೇ ಏಕೈಕ ನೌಕೆ (ದೋಣಿ) ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ಲೋಕ: ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಒಂದು ಸುಂದರ ಶ್ಲೋಕ ಹೀಗಿದೆ:
“ಜಿಹ್ವೇ ಕೀರ್ತಯ ಕೇಶವಂ ಮುರರಿಪುಂ ಚೇತೋ ಭಜ ಶ್ರೀಧರಂ…” (ಓ ನಾಲಗೆಯೇ ಕೇಶವನನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸು, ಓ ಮನಸ್ಸೇ ಶ್ರೀಧರನನ್ನು ಭಜಿಸು…)
ಸ್ತೋತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶಗಳು
- ದೇಹ ನಶ್ವರ: ನಮ್ಮ ದೇಹ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಹರಿನಾಮ ಮಾತ್ರ ಶಾಶ್ವತ ಎಂದು ಕುಲಶೇಖರ ಆಳ್ವಾರರು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
- ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯ ಶಕ್ತಿ: ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಕೇವಲ ‘ನಾರಾಯಣ’ ಎಂಬ ನಾಮ ಉಚ್ಚರಿಸುವುದರಿಂದಲೇ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಅಂತಿಮ ಗುರಿ: ಸಾಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಲಗೆ ತೊದಲುವಾಗ ದೇವರ ನಾಮ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ದೇವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ದಿನವೂ ಪಠಿಸಬಹುದಾದ 5 ಸ್ತೋತ್ರಗಳು: ಆರೋಗ್ಯ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕೆ ದೈವಿಕ ಮಾರ್ಗ
ಪಠಣ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಫಲ
ಮುಕುಂದಮಾಲಾ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಫಲಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ:
- ಮನಶ್ಶಾಂತಿ: ಇಂದಿನ ಒತ್ತಡದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಮಧುರ ಲಯವು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಪಾರ ಶಾಂತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಭಯ ನಿವಾರಣೆ: ಸಾವು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಭಯವು ದೂರವಾಗಿ, ಭಗವಂತನ ರಕ್ಷಣೆಯಿದೆ ಎಂಬ ಧೈರ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ.
- ಪಾಪ ವಿಮೋಚನೆ: ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪುಗಳ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಾಗಿ ಈ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
- ಏಕಾಗ್ರತೆ: ನಿರಂತರ ಶ್ರವಣದಿಂದ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
- ಪರಮ ಪದ: ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಂತೆ, ಇದನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಪಠಿಸುವವರು ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪರಮಪದವನ್ನು (ವೈಕುಂಠ) ಸೇರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
ಮುಕುಂದಮಾಲಾ ಸ್ತೋತ್ರ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಲಿಂಕ್
https://www.youtube.com/watch?v=Cq_ntbv12cY
ಕೊನೆಮಾತು
ಕುಲಶೇಖರ ಆಳ್ವಾರರ ಮುಕುಂದಮಾಲಾ ಸ್ತೋತ್ರವು ಭಕ್ತಿಯ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಒಂದು ದೀಪಸ್ತಂಭದಂತೆ. ರಾಜಭೋಗಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪಾದಸೇವೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಸಾರಿದ ಈ ಕೃತಿ, ಇಂದಿಗೂ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಕಂಠಪಾಠವಾಗಿದೆ.
ಲೇಖನ- ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಠ
